Το δημόσιο χρέος την προηγούμενη δεκαετία παρουσιαζόταν ως το υπέρτατο οικονομικό πρόβλημα της χώρας με τη χρεοκοπία προ των πυλών. Κυβερνήσεις και υπουργοί φερέφωνα της ΕΕ, των ντόπιων και ξένων τοκογλύφων, κανοναρχούσαν λέγοντας ότι «ζούσαμε πάνω από τις δυνατότητές μας», ότι «πρέπει όλοι να κάνουμε θυσίες», ότι «η λιτότητα είναι μονόδρομος». Αφού άρχισαν να υλοποιούνται τα βάρβαρα μνημόνιά τους με βάση την επιβληθείσα πολιτική της λεγόμενης δημοσιονομικής πειθαρχίας εκπορευόμενης από την ΕΕ και τους ιμπεριαλιστικούς θεσμούς, γύρισαν το τροπάρι. Ως δια μαγείας όλα άλλαξαν. «Νομιμοποιήθηκε» σιγά σιγά μια νέα κανονικότητα με ένταση της εξάρτησης και της υποτέλειας, φορολογική λεηλασία, ακρίβεια, ιδιωτικοποιήσεις, συνέχιση της αποδόμησης του κοινωνικού κράτους και των εργασιακών δικαιωμάτων.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και τα ξεπουλημένα ΜΜΕ -στυλοβάτες αυτής της πολιτικής- θριαμβολογούν για την αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, συγκαλύπτοντας ότι το πραγματικό χρέος αυξάνει και οξύνει την οικονομική κρίση. Φιλτράρουν την πραγματικότητα αποκρύπτοντας τις επιπτώσεις της εξάρτησης και διατυμπανίζουν με απόλυτη σαφήνεια ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει απρόσκοπτα να εξυπηρετεί τις δανειακές υποχρεώσεις και μάλιστα πρόωρα.

Σύμφωνα με την Εαρινή Έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, η πλήρης αποπληρωμή των δανείων που χορηγήθηκαν αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2070, ενώ την ίδια στιγμή το Συμβούλιο εμφανίζεται πιο συγκρατημένο στις προβλέψεις του για την ανάπτυξη (αμφισβητείται το αφήγημα της ΝΔ) της ελληνικής οικονομίας. Οι εκθέσεις τους μπορεί να χρησιμοποιούν τη γλώσσα των αριθμών, όμως πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν κοινωνικές σχέσεις καπιταλιστικής εξουσίας. Με βάση τους αριθμούς τους και τη δική τους ανάγνωση οι συντάκτες της ζητούν μεγαλύτερη «δημοσιονομική προσαρμογή», εννοώντας λιγότερες κοινωνικές δαπάνες. Γράφουν για «ευελιξία» και εννοούν φθηνότερη εργασία. Γράφουν για «ανταγωνιστικότητα» και εννοούν μεγαλύτερη υπεραξία για το κεφάλαιο και τους δανειστές.

Η έκθεση καταγράφει ότι από τα συνολικά δάνεια ύψους 288,7 δισ. ευρώ που έλαβε η χώρα την περίοδο 2010-2018 έχουν ήδη εξοφληθεί περίπου 77 δισ. ευρώ. Ωστόσο, το ανεξόφλητο υπόλοιπο εξακολουθεί να υπερβαίνει τα 220 δισ. ευρώ, γεγονός που αναδεικνύει ότι ο λαός έχει φορτωθεί μακροχρόνια την εξυπηρέτηση ενός χρέους συνεχώς αυξανόμενου και τη χρεοκοπία να είναι «ante portas».

Το χρέος είναι προϊόν μιας συγκεκριμένης πορείας καπιταλιστικής ανάπτυξης που βοηθά την απρόσκοπτη και προκλητική χρηματοδότηση του μεγάλου κεφαλαίου (Εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας κλπ), τις αντιλαϊκές εξοπλιστικές δαπάνες, τις φοροαπαλλαγές προς τα ξένα και ντόπια μονοπώλια και τις επιχειρήσεις, τη διάσωση των τραπεζών και τη μεταφορά του κόστους των καπιταλιστικών κρίσεων στη λαϊκή οικογένεια. Το πληρώνουν οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι και η νεολαία, μέσα από τη λιτότητα, την τεράστια έμμεση φορολογία, τις ιδιωτικοποιήσεις, την υποχρηματοδότηση της δημόσιας υγείας και παιδείας και τη διαρκή συμπίεση του κοινωνικού κράτους. Έτσι παράγονται τα ληστρικά πλεονάσματα για να κλείσουν μέρος των δανείων σε όφελος των τοκογλύφων. Ό,τι μέχρι χθες αποτελούσε κοινωνικό αγαθό, σήμερα μετατρέπεται σε εμπόρευμα και να μην ξεχνάμε ότι όλα αυτά παρουσιάστηκαν ως «μεταρρυθμίσεις».

Το δημόσιο ονομαστικό(;) χρέος της Ελλάδας διαμορφώθηκε ως εξής: το 2020 σε 341,1 δισ. € και 206,3% του ΑΕΠ, το 2026 σε περίπου 400 δισ. και 142% του ΑΕΠ (ΕΛΣΤΑΤ-Ο.Δ.ΔΗ.Χ). Το εκτιμώμενο συνολικό κρατικό χρέος(1) προς «όλους» το 2020 ήταν περίπου 650–730 δισ.€ και το 2026 περίπου 800–910 δισ. €(2).

Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ένα πραγματικό ερώτημα για το πώς αντιμετωπίζουν οι τοκογλυφικοί θεσμοί το δημόσιο και το συνολικό χρέος που αυξάνεται στη χρεοκοπημένη Ελλάδα. Οι τοκογλύφοι μεγαλοτραπεζίτες, ξένο και ντόπιο κεφάλαιο, είναι προφανές ότι «ανησυχούν» μέσα στις δύσκολες διεθνείς συνθήκες. Γι’ αυτό κυβερνήσεις και πλουτοκρατία με κάθε ευκαιρία προσπαθούν, δίνοντας κάθε φορά «γη και ύδωρ», να αμβλύνουν αυτή την «ανησυχία». Το κριτήριο των τοκογλύφων είναι η ικανότητα του κράτους να εξυπηρετεί το χρέος. Η επίτευξη ματωμένων πρωτογενών πλεονασμάτων (12,3 δισ. € το 2025 και 3 δισ. € το πρώτο δίμηνο του 2026) παρέχει ασφάλεια στους ιμπεριαλιστές, αφού το υποτελές κράτος και οι κυβερνήσεις του μπορούν να εφαρμόζουν «ανώδυνα» -διαχειριζόμενοι την προκαλούμενη λαϊκή δυσαρέσκεια- τη ληστρική μείωση των κοινωνικών δαπανών, ανάλογα με τις εκάστοτε αντιλαϊκές πολιτικές επιλογές. Η Ελλάδα εμφανίζει σήμερα φορολογικά έσοδα που αντιστοιχούν σχεδόν στο 40% του ΑΕΠ, υψηλότερα από το μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Υπό αυτή την προϋπόθεση συνεχίζεται και η τοκογλυφική δανειακή πρόσβαση του κράτους στις λεγόμενες «αγορές» με το πραγματικό χρέος να συνεχίζει την ανοδική του πορεία. Ως πότε το κράτος θα δανείζεται στο όνομα μιας υποταγμένης κοινωνίας, όπου το μάρμαρο πληρώνεται από τους εργαζόμενους, είναι ζήτημα που θα καθορίζεται από τους ιμπεριαλιστές δανειστές. Ότι μπορεί να χρειαστεί μια νέα «διάσωση» των τραπεζών τους είναι στη δική τους επιλογή.

Ο Λένιν εξηγούσε ότι στην εποχή του ιμπεριαλισμού το χρηματιστικό κεφάλαιο αποκτά κυριαρχία πάνω στα κράτη με το δημόσιο χρέος να μετατρέπεται σε εργαλείο επιβολής πολιτικών και οικονομικών σχεδιασμών. Οι κυβερνήσεις μπορεί να αλλάζουν, όμως οι δημοσιονομικοί κανόνες παραμένουν στην ουσία αμετάβλητοι, γιατί η πραγματική εξουσία δεν είναι οι εργαζόμενοι αλλά οι ιμπεριαλιστές πάτρωνες. Οι πραγματικοί ωφελημένοι είναι το ξένο και ντόπιο χρηματιστικό κεφάλαιο, οι τράπεζες, τα επενδυτικά κεφάλαια, που μετατρέπουν το δημόσιο χρέος σε μόνιμο μηχανισμό μεταφοράς πλούτου από την εργασία στο κεφάλαιο. Αυτή είναι η ουσία του ζητήματος και όχι οι λογιστικοί δείκτες που παρουσιάζονται κάθε χρόνο ως δήθεν απόδειξη «δημοσιονομικής επιτυχίας».

Δεν πρέπει να τρέφουμε αυταπάτες και ότι μετά τις εκλογές θα υπάρχει η ίδια συνταγή για πρωτογενή πλεονάσματα, συγκράτηση μισθών κάτω από τον πραγματικό πληθωρισμό και νέες μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας για μεγαλύτερη «ευελιξία» στον περιορισμό των δημοσίων δαπανών. Εξ άλλου η ΕΕ επανάφερε νέο πλαίσιο δημοσιονομικής πειθαρχίας που τέθηκε σε ισχύ την άνοιξη του 2024.

Γι’ αυτό, το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στην ανατροπή των πολιτικών λιτότητας, στην επαναφορά των δημόσιων αγαθών, στην ενίσχυση των μισθών και των συλλογικών συμβάσεων, στην ανατροπή των αντεργατικών νόμων. Γιατί πίσω από κάθε ληστρικό πρωτογενές πλεόνασμα υπάρχει ένα σχολείο που δεν χτίστηκε, ένα νοσοκομείο που υποστελεχώθηκε, περισσότεροι άνεργοι, μεγαλύτερη φτώχεια.

1.Συνολικό χρέος με μακροχρόνιο δημοσιονομικό βάθος =Δημόσιο χρέος+Μελλοντ. Συνταξ. Υποχρεώσεις+Κοινωνική ασφάλιση (υποχρεώσ. ταμείων)+Δημόσια υγεία (εκτιμώμενο επενδυτικό κενό)+Δημόσια παιδεία (εκτιμώμενο επενδυτικό κενό)+Δημόσιες υποδομές (εκτιμώμενο επενδυτικό κενό)+Οφειλές προς ΟΤΑ+Ληξιπρόθεσμες οφειλές προς προμηθευτές+κ.ά.

2.Σύμφωνα με εκτιμήσεις δεν υπάρχει ένας ενιαίος επίσημος αριθμός. Οι υποχρεώσεις καταγράφονται σε διαφορετικούς λογαριασμούς(κωδικούς) και πολλές είναι μελλοντικές (πχ συντάξεις).

Πηγή: Λαϊκός Δρόμος