• Αργυράδες - Κέρκυρας
  • Thursday , Feb 1 , 2018

Εκπαιδευση

Κλειδί η παραγωγή κειμένου (Έκθεση) στη Νεοελληνική Γλώσσα – Λογοτεχνία

June 11, 2021 68

 

Του Γιώργου Κ. Καββαδία

Το υψηλότερο εμπόδιο που καλούνται να ξεπεράσουν οι υποψήφιοι και των τριών κατευθύνσεων στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας είναι η παραγωγή κειμένου-έκθεση που βαθμολογείται με 30 μονάδες στο σύνολο των 100 (30% του συνόλου της βαθμολογίας). Συγκεκριμένα το θέμα Δ ζητεί την ανάπτυξη των απόψεων των μαθητών σε 300 – 350 λέξεις για θέμα ενταγμένο σε επικοινωνιακό πλαίσιο και , πάντως , συναφές με το περιεχόμενο του δοθέντος κειμένου. Άλλωστε ως ένας από τους βασικούς σκοπούς και στόχους του μαθήματος είναι οι μαθητές «να ασκηθούν στο να επιλέγουν και να χρησιμοποιούν με επιτυχία το ανάλογο επίπεδο λόγου σε κάθε περίσταση επικοινωνίας». Έτσι η παραγωγή κειμένου ή έκθεση τοποθετείται σε επικοινωνιακό πλαίσιο. Ορίζεται , δηλαδή , το είδος του κειμένου που θα γράψουν οι μαθητές, ο δέκτης του κειμένου, ο σκοπός για τον οποίο γράφεται το κείμενο. Με τον τρόπο αυτόν οι μαθητές αντιλαμβάνονται το επίπεδο του ύφους που θα χρησιμοποιήσουν στο κείμενό τους.

Πώς βαθμολογείται η παραγωγή λόγου (Έκθεση) – Θέμα Δ΄

Ένα «καλό» κείμενο βαθμολογείται από:

Α). Διάρθρωση των σκέψεων-αρχιτεκτονική του κειμένου (λογική αλληλουχία, συνοχή , πειστική κατάταξη των επιχειρημάτων σε κλιμακωτή μορφή, αποτελεσματική διάκριση των παραγράφων , προοδευτική αποκάλυψη της προσωπικής θέσης, πρωτοτυπία, χωρίς «καλούπια»).

Β). Χρήση της γλώσσας (σαφήνεια, ακρίβεια, λεκτικό-εκφραστικό πλούτο, τήρηση των γραμματικοσυντακτικών κανόνων, σωστή χρήση των σημείων στίξης, μορφή)

Γ). Καταλληλότητα ύφους-αποτελεσματικότητα του κειμένου

Επιλογή της κατάλληλης «γλώσσας» ανάλογα με την περίσταση και το είδος του κειμένου. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από την ικανότητα του γράφοντος να πετύχει το σκοπό που επιδιώκει με το κείμενο, π.χ. να πείσει ή και να προκαλέσει τις επιθυμητές ενέργειες ή αντιδράσεις

ΕΙΔΗ/ΜΟΡΦΕΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

Οι βασικότερες συνθήκες επικοινωνίας στις οποίες καλούνται να προσαρμόσουν την έκθεσή τους οι μαθητές είναι:

Α. ΟΜΙΛΙΑ

(Παρουσίαση ενός θέματος στην τάξη, σε σχολική εκδήλωση, σε εκδηλώσεις τοπικών ή πολιτιστικών ή άλλων φορέων, στη βουλή των εφήβων κ.ά).

Β. ΣΥΖΗΤΗΣΗ

(Με οικεία πρόσωπα του στενού και ευρύτερου περιβάλλοντος, συμμετοχή σε ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εκπομπές).

Γ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ

(Σε διάφορα «επίσημα» πρόσωπα και δημόσιους φορείς για τη λύση ενός προβλήματος, π.χ. το θέμα του 2000 που ζητούσε επιστολή των μαθητών προς τον Υπουργό Παιδείας).

Δ. ΑΡΘΡΟ ή ΚΕΙΜΕΝΟ – ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΕΙΘΟΥΣ

(Σε σχολική εφημερίδα, στον ημερήσιο τύπο, σε σχολική ή κοινωνική εκδήλωση).

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

  1. Η προσφώνηση στον πρόλογο διαμορφώνεται ανάλογα με το είδος του επικοινωνιακού λόγου και τον δέκτη.

- Ομιλία: Αγαπητοί συμμαθητές/καθηγητές , Κυρίες και κύριοι κ.λ.π.

- Επιστολή: Αξιότιμε κύριε, Κύριε υπουργέ/πρόεδρε, Αξιότιμοι κύριοι

-Συζήτηση ή άρθρο/δοκίμιο πειθούς: Δε χρειάζεται προσφώνηση.

Χρησιμοποιούμε β’ ενικό ή πληθυντικό πρόσωπο ή και α’ πληθυντικό ανάλογα με την περίσταση.

  1. Το κείμενο δεν πρέπει να έχει έντονο/υπερβολικό υποκειμενικό χαρακτήρα. Συνήθως ο πομπός δεν εκφράζει αποκλειστικά υποκειμενικές απόψεις, αλλά ένα ευρύτερο σύνολο ανθρώπων. Εκπροσωπεί τους συμμαθητές του, τους νέους, τα μέλη ενός Συλλόγου, τους κατοίκους μιας περιοχής κ.λ.π.
  2. Η έμφαση δίδεται στην επιχειρηματολογία και τεκμηρίωση των απόψεων που διανθίζονται με εκφράσεις-δείκτες της συγκεκριμένης επικοινωνιακής ανάγκης ή συνθήκης. (Θα ήθελα να αναφερθώ, επισημαίνω ότι, θα υπογραμμίσω άλλο ένα βασικό σημείο, θεωρώ χρέος μου να τονίσω, Στόχος μας να ευαισθητοποιήσουμε, Εύκολα θα μπορούσαμε να αντικρούσουμε τον ισχυρισμό ότι… Ας θυμηθούμε όλοι μας, Σκεφτείτε, Αναλογιστείτε κ.λ.π.).
  3. Η επιχειρηματολογία και τεκμηρίωση των απόψεων ακολουθούν τις βασικές δομές του λόγου: Δομή κειμένου (πρόλογο/κύριο θέμα/επίλογος). Δομή παραγράφου (θεματική περίοδος/λεπτομέρειες/κατακλείδα (προαιρετικά). Φροντίζουμε για τις βασικές αρετές: Ενότητα-συνοχή-αλληλουχία.
  4. Το ύφος επιβάλλεται να διαθέτει αμεσότητα, ζωντάνια, παραστατικότητα. Ωστόσο πρέπει να αποφεύγουμε την πεζολογία και τη χρήση ιδιωμάτων του προφορικού λόγου (π.χ. νεολαιίστικη αργκώ).
  5. Η ομιλία έχει πιο επίσημο ύφος από τη συζήτηση, όπως και η επιστολή σε δημόσιο φορέα συγκριτικά με το άρθρο μιας σχολικής εφημερίδας.
  6. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σχήματα λόγου (ανάλογα με το είδος του επιστημονικού λόγου) που αποφεύγονται στην παραδοσιακή «έκθεση ιδεών». Ωστόσο οι μεταφορές, οι παρομοιώσεις, οι ρητορικές ερωτήσεις και τα άλλα σχήματα λόγου πρέπει να χρησιμοποιούνται με μέτρο , χωρίς υπερβολές.
  7. Με τα σχήματα αυτά αξιοποιείται η βιωματική χρήση της γλώσσας και γίνεται επίκληση στο συναίσθημα του δέκτη:

- χιούμορ, ειρωνεία, κολακεία, αίσθημα ευθύνης, χρέους κ.λ.π.

Τι πρέπει να αποφεύγουμε:

Η αδυναμία κατανόησης των ζητουμένων, κυρίως, αλλά και του είδους του επικοινωνιακού λόγου που πρέπει να χρησιμοποιήσουν οι μαθητές οδηγούν σε σοβαρά λάθη, όπως:

  1. Η προβολή μιας φανερά παράλογης ή ακαθόριστης θέσης.
  2. Η έλλειψη προσπάθειας για λογική τεκμηρίωση μιας ορθής θέσης.
  3. Η εκφραστική φτώχεια που συχνά συνοδεύεται από τη μονότονη επανάληψη λέξεων και εκφράσεων.
  4. Η απεραντολογία με επαναλήψεις νοημάτων.
  5. Η εκφραστική ανομοιομορφία, η φλυαρία, ο ρητορισμός, ο επιφανειακός εκφραστικός πλούτος.
  6. Η μη ορθή χρήση των σημείων στίξης, οι συχνές διαγραφές λέξεων, οι μουντζούρες.
  7. Η έλλειψη καθορισμένης πορείας και η άτακτη παράθεση των σκέψεων.
  8. Η κυκλική πορεία στην ανάπτυξη που την επαναφέρει στο σημείο αφετηρίας με επαναλήψεις και «αναμασήματα».

Γενικές – πρακτικές οδηγίες

Α. Μελέτη – Διερεύνηση του θέματος

    Διαβάζουμε προσεκτικά το θέμα , όσες φορές χρειάζεται για να το κατανοήσουμε και να το διερευνήσουμε εφαρμόζοντας προσεκτικά τις οδηγίες.

  1. Χωρισμός δεδομένων-ζητουμένων
  2. Εντοπισμός-υπογράμμιση της Κεντρικής Έννοιας και των δευτερευουσών εννοιών, ώστε να κατανοήσουμε τα ζητούμενα.
  3. Ιδιαίτερη προσοχή στις «δύσκολες λέξεις» ή «λέξεις-κλειδιά»
  4. Δεν παίρνουμε θέση πριν καταλάβουμε τι ακριβώς ζητά το θέμα.
  5. Δεν απομονώνουμε λέξεις και δεν παρασυρόμαστε από μεμονωμένες φράσεις.
  6. Αποκωδικοποίηση - ερμηνεία ζητουμένων. Στόχος να τα φέρουμε σε προσιτή μορφή: (1)αίτια ή λόγοι… (2)Σημασία ή αξία… (3)Θετικές-αρνητικές συνέπειες… (4)Προτάσεις-λύσεις (κριτήρια-προϋποθέσεις)… (5)διλημματική διατύπωση ή σύγκριση-αντίθεση = θετικές-αρνητικές συνέπειες (6)περιγραφή-παρουσίαση.
  7. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στον τρόπο διατύπωσης των ζητουμένων. Κάποιο ή κάποια μπορεί να έχουν διπλό σκέλος.

Β. Κατάστρωση Σχεδιαγράμματος

Έχουμε πάντα στο νου μας τα δεδομένα και , κυρίως , τα ζητούμενα , τι δηλαδή πρέπει να αποδείξουμε κι έτσι καταστρώνουμε ένα γενικό σχεδιάγραμμα.

  1. Καταγράφουμε τα βασικά σημεία-άξονες , όπως τα σκεφτόμαστε.
  2. Σκεπτόμαστε-συγκεντρώνουμε το υλικό κατά τομείς

(οικονομικός, πολιτικός, πνευματικός…) με βάση τα διαγράμματα για το άτομο και την κοινωνία.

  1. Τροποποιούμε-βελτιώνουμε το σχεδιάγραμμά μας με βάση τις απαιτήσεις του θέματος. Στόχος μας είναι κάθε σημείο του σχεδιαγράμματος να ισοδυναμεί με τον πλαγιότιτλο που θα μας δίνει το θέμα κάθε παραγράφου.

Γ. Δομή – Οργάνωση του κειμένου

  1. Η ισόρροπη ανάπτυξη των ζητουμένων είναι το θεμέλιο για την πετυχημένη ανάπτυξη του θέματος.
  2. Προσέχουμε ιδιαίτερα την οργάνωση-δομή της έκθεσης, ώστε να μην περιέχει παραγράφους ή ενότητες «εκτός θέματος».
  3. Δεν παρασυρόμαστε από παρόμοια θέματα γράφοντας ακατάσχετα για την κεντρική έννοια. Έχουμε υπόψη μας:

α. Κάθε θέμα έχει τις ιδιαίτερες ανάγκες και απαιτήσεις , όπως προσδιορίζονται από τα ζητούμενα.

β. Δε γράφουμε οτιδήποτε είναι σχετικό με την έννοια ή το πρόβλημα του θέματος , εφόσον δεν αναπτύσσει άμεσα τα ζητούμενα. Με άλλα λόγια αποφεύγουμε φλυαρίες και «σάλτσες» που ανατρέπουν την ισόρροπη ανάπτυξη των ζητουμένων.

Δ. Περιεχόμενο

1.Διατυπώνουμε πριν από ή στον επίλογο με σαφήνεια την προσωπική μας θέση για το θέμα. Δίνουμε ευθείες απαντήσεις στα ερωτήματα.

  1. Η προσωπική μας άποψη είναι σαφέστατα διατυπωμένη, χωρίς όμως να είναι και απόλυτη. Παίρνουμε υπόψη δεδομένα του θέματος.
  2. Αποφεύγουμε απόλυτες και δογματικές διατυπώσεις. Να μη διατυπώνουμε βιαστικά ,

 

  1. Να αποφεύγουμε την καταστροφολογία. Με άλλα λόγια να μη δίνουμε την εντύπωση ότι από το φαινόμενο ή το πρόβλημα που εξετάζουμε θα προκύψει και το… τέλος της ανθρωπότητας. Π.χ. αποφεύγουμε: «Ο ανταγωνισμός οδηγεί στη διάλυση , στην καταστροφή της κοινωνίας».
  2. Αποφεύγουμε ακόμα: παραινέσεις-συμβουλές, προεκτάσεις-παρεκβάσεις, επίδειξη εγκυκλοπαιδισμού, αντιφάσεις-αμφιβολίες.

Ε. Έκφραση / διατύπωση – ύφος

  1. Προσέχουμε το είδος του κειμένου που μας ζητάνε να γράψουμε. Αν , δηλαδή, είναι άρθρο, δοκίμιο, ομιλία ή κάτι άλλο, ώστε να χρησιμοποιήσουμε το κατάλληλο ύφος , τις κατάλληλες προσφωνήσεις και μεταβατικές λέξεις-φράσεις σύμφωνα με τις οδηγίες.

α. Εκφράσεις-δείκτες της συγκεκριμένης επικοινωνιακής ανάγκης ή συνθήκης.

β. Ανάλογα με το επικοινωνιακό πλαίσιο καθορίζουμε και το ύφος.

  1. Να είμαστε ακριβολόγοι , έτσι ώστε κάθε πρόταση –και κάθε λέξη- να λέει κάτι ουσιαστικό. Παράλληλα γράφουμε μόνο για πράγματα που γνωρίζουμε καλά.
  2. Να αποφεύγουμε στην έκθεσή μας να επαναλαμβάνουμε συνέχεια την κεντρική έννοια. Μπορούμε πριν αρχίσουμε να σημειώσουμε συναφείς λέξεις και φράσεις ή αντίθετες. Π.χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ: ανεξαρτησία, αυτονομία, απελευθέρωση, χειραφέτηση, αυτοπροσδιορισμός, αυτόφωτος,-η, ο… = εξάρτηση, υποδούλωση, ετερονομία, χειραγώγηση, ετεροπροσδιορισμός…
  3. Αποφεύγουμε: επαναλήψεις, μακροπερίοδο λόγο, άστοχη εναλλαγή χρόνων και προσώπων των ρημάτων, πεζολογία και αργκώ εκφράσεις, πλεονασμούς-ταυτολογίες…
Καββαδίας

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

MAMA 'S MARKET

Corfu Office Systems

PRANZO CHANIOTI

Εμπόριο "ΤΖΗΛΙΟΣ"

Mirsinies' garden, restaurant-cafe

Καφέσας ψαροταβέρνα

Cosy finger food bar

Illusions Hair Studio

Lord Travel Group

Blue sea hotel

Ιονική

Χόβολη

 

Calendar

« June 2021 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        

Argyrades - News

argyrades.gr

Σελίδες για τη ζωή, την ιστορία, τον πολιτισμό, στην Κέρκυρα. Με κριτική ματιά στην επικαιρότητα.

drepani.gr

Μια από τις ονομασίες με τις οποίες ήταν γνωστή η Κέρκυρα στην αρχαιότητα ήταν και η Δρεπάνη. Όνομα που χρησιμοποιήθηκε λόγω του σχήματός της. Η Δρεπάνη ταυτίζεται με το όπλο με το οποίο ο Κρόνος σκότωσε τον πατέρα του τον Ουρανό.

logo

© 2018 Your Company. All Rights Reserved. Designed By Your Company

Search