Συμβολή στην ιστορία

Γράφει ο Βετεράνος (FACEBOOK)

Νίκος Ασπιώτης: Μάρτυρες και μαρτυρίες από την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο. Λευκίμμη 1941-1949.

-------------------

«… Ξημέρωμα Πρωτομαγιάς, γύρω στα 1931-1932, είχαμε πάρει εντολή να ανεβάσουμε δύο σημαίες στα τηλεγραφόξυλα του γεφυριού στο Ποτάμι. Η απειρία όμως είχε σαν αποτέλεσμα να μας πιάσουν όλους…»

--------------------

Πριν 44 χρόνια (1966) βλέπει το φως της δημοσιότητας η εργασία του Κ. Δαφνή «Χρόνια πολέμου και κατοχής. Κέρκυρα 1940-1944. Μια άγνωστη ιστορία». Είναι η πρώτη φορά κατά την οποία έρχεται στη δημοσιότητα μια εργασία για την περίοδο εκείνη, καθώς αντίστοιχη προσπάθεια του Σπύρου Κατσαρού περίπου μια δεκαετία ενωρίτερα δεν αφέθηκε να ολοκληρωθεί.

Δυστυχώς η μελέτη του Κ. Δαφνή στηρίχτηκε στη λογική ότι «Στοιχεία για την κομμουνιστική πλευρά της εαμικής κινήσεως στην Κέρκυρα, τόσο στα πρώτα της στάδια όσο και στις μετέπειτα εξελίξεις της, δεν υπάρχουν ή, και αν υπάρχουν, δεν είναι δυνατόν να αποτελέσουν ιστορικό υλικό. Ως εκ τούτου η εξιστόρησις των διαφόρων φάσεων, από τις οποίες πέρασε το εαμικό κίνημα της Κέρκυρας, θα στηριχθή, κατ΄ ανάγκην, στα στοιχεία που παρέχονται από την εθνικόφρονα πλευρά της κινήσεως» (σ. 209). Είναι επομένως προφανής και διαχέεται σε κάθε σελίδα του βιβλίου η άποψη του συγγραφέα για το Ε.Α.Μ., τον Ε.Λ.Α.Σ. και το Κ.Κ.Ε., επιβεβαιώνοντας για μια ακόμα φορά ότι «την ιστορία τη γράφει ο νικητής».

Τα επόμενα χρόνια όσες εργασίες εκδόθηκαν αναφέρονταν στα πολεμικά γεγονότα στην περιοχή μας και παρεπιπτόντως και μόνο στην Αντίσταση και στο Ε.Α.Μ.

Μόλις στα 1983, σχεδόν 40 χρόνια από τη λήξη της Κατοχής και 34 από τη λήξη του Εμφυλίου εκδίδεται από το Σ.Π. Ηπείρου-Κέρκυρας-Λευκάδας της Κ.Ν.Ε. ένα βιβλιαράκι 90 σελίδων σχετικά με τη δράση της Ε.Π.Ο.Ν. στην περιοχή μας.

------------------------

Βασίλης Άνθης: Πίσω στην Κέρκυρα

--------------------------------------

Στα 1980 επιστρέφει στην Κέρκυρα, ο Βασίλης Άνθης ο οποίος συμμετείχε από το Σεπτέμβρη του 1943 στη νομαρχιακή επιτροπή του Ε.Α.Μ. της Κέρκυρας από πλευράς Κ.Κ.Ε. μαζί με το Γιώργη Τζήλιο. Κατά την περίοδο 1990-1992 αρχίζει μέσα από τις στήλες την ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ μια αρθρογραφία και ανταλλαγή επιστολών για το ζήτημα της Αντίστασης στο νησί μας. Επιστέγασμα αποτελεί η έκδοση στα 1993 από το Β. Άνθη του βιβλίου «Ένα ταξίδι μια ζωή» το οποίο αναφέρεται στα συμβάντα μετά την ιταλική κατάρρευση, στην Απελευθέρωση, στον Εμφύλιο, στα χρόνια της ξενητειάς και φθάνει μέχρι την επιστροφή στην πατρική γη.

Ο Β. Άνθης είχε συγκεντρώσει γραπτές αναμνήσεις από ανθρώπους με τους οποίους δούλεψε μαζί στην Αντίσταση. Το υλικό που δεν χρησιμοποίησε το φύλαξε και από αυτό μπορούν να βρεθούν πολλά άγνωστα στοιχεία για εκείνη την ταραγμένη περίοδο. Αρκετές πληροφορίες σώζονται και στο βιβλίο του Γ. Αθανάσαινα για την καταστροφή του 1943

--------------------------------

Νίκος Ασπιώτης Μάρτυρες και μαρτυρίες

--------------------------------

Ήδη μας χωρίζουν 66 χρόνια από το τέλος της Κατοχής και 61 από τη λήξη του Εμφυλίου. Οι πρωταγωνιστές εκείνης της εποχής, οι άνθρωποι οι οποίοι έγραψαν την ιστορία, έχουν φύγει οι περισσότεροι και τα κενά που αφήνουν στη μνήμη των νεοτέρων είναι δυσαναπλήρωτα. Ο διωγμός που υπέστησαν τα μέλη αλλά και οι απλά συμπαθούντες το Κομμουνιστικό κόμμα, μας στέρησε σε μεγάλο βαθμό από αρχειακές πηγές αλλά και από τις απλές διηγήσεις των όσων έζησαν.

Πριν λίγες μέρες αναρτήθηκε στο διαδίκτυο από το συμπολίτη Νίκο Γ. Ασπιώτη μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πυκνογραμμένη μελέτη 330 σελίδων με κύριο τίτλο «Δεν υπάρχει Θεός για μένα, κι αν υπάρχει είναι τρελλός» και υπότιτλο «Μάρτυρες και μαρτυρίες από την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο. Λευκίμμη. Πρόκειται για μια σημαντικότατη και επιτυχημένη προσπάθεια να φωτιστεί για τη Λευκίμμη η περίοδος από το Μεσοπόλεμο μέχρι το τέλος του Εμφυλίου. Ο συγγραφέας σκιαγραφεί την πολιτική ιστορία του τόπου μας και ακολουθεί τις τύχες των επιζώντων Λευκιμμιωτών του Εμφυλίου μέχρι τις μέρες μας.

Η συγκέντρωση των αναμνήσεων όσων έζησαν, αγωνίστηκαν και επέζησαν εκείνα τα δύσκολα χρόνια παρουσιάζεται με ένα ζωντανό τρόπο και παράλληλη παρουσίαση των ιστορικών και πολιτικών γεγονότων της εποχής.

Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί η αναφορά του Νίκου Ασπιώτη:

«Αυτά που διηγούμαι δεν ξεπήδησαν φυσικά από το πουθενά, ούτε ήταν αποτέλεσμα τυχαίων ή αυθόρμητων πρωτοβουλιών μιας παρέας κομμουνιστών. Ήταν το εξαγόμενο μιας υπεύθυνης ιδεολογικής και οργανωτικής δουλειάς, ήταν η έκβαση μιας συλλογικής πολιτικής ευθύνης, που ξεκίνησε από τα τέλη περίπου της δεκαετίας του ’20, με τους πρώτους κομμουνιστικούς πυρήνες και τις πρώτες σπασμωδικές και ανοργάνωτες ενέργειες,…»

--------------------

Με τις «Διεθνείς Ταξιαρχίες»

---------------------

Παρά τις δεκαετίες που πέρασαν, παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη η ακριβής συμμετοχή των Ελλήνων (ναυτεργατών κυρίως) στις Διεθνείς Ταξιαρχίες κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο. Η υπάρχουσα μάλιστα βιβλιογραφία ελάχιστα μας φωτίζει για τους Λευκιμμιώτες οι οποίοι βρέθηκαν στο πλευρό των Δημοκρατικών και πολλοί έπεσαν πολεμώντας τους φασίστες του Φράνκο.

Στο εισαγωγικό μέρος ο Νίκος Ασπιώτης κάνει μια εκτεταμένη αναφορά στους Λευκιμιώτες που πολέμησαν στο πλευρό της Δημοκρατικής Ισπανίας δείχνοντας την λογική εξέλιξη των κοινωνικών αγώνων στα κατοπινά χρόνια.

----------------------

Η μεγάλη δεκαετία

--------------------

Τα επόμενα τέσσερα κεφάλαια καλύπτουν την δεκαετία 1940-1949, από την ιταλική κατοχή, στη γερμανική, την Απελευθέρωση και στον Εμφύλιο Πόλεμο. Μέσα στην Κατοχή αναπτύσσεται στη Λευκίμμη το ΕΑΜικό κίνημα και ο Ε.Λ.Α.Σ. και οργανώνεται η αντίσταση κατά του κατακτητή ο οποίος προκαλεί με τη σειρά του απώλειες στους αντιστασιακούς με γεγονός ορόσημο το φόνο του Οδυσσέα Κοτινά. Από τις σημαντικότερες και επιτυχημένες ενέργειες ήταν η φυγάδευση του πληρώματος του αμερικανικού βομβαρδιστικού που είχε προσγειωθεί στη Λευκίμμη του 1943. Οι αναμνήσεις των επιζώντων δίνουν μια δραματική εικόνα της κατεχόμενης Λευκίμμης και φωτίζουν πολλές πτυχές της αντιστασιακής δράσης όπου ανάμεσα σε άλλα περιλαμβάνονται και διασώσεις ιταλών αντιφασιστών όπως και αντιφασιστών στρατιωτών της Βέρμαχτ.

Με την Απελευθέρωση και τις συμφωνίες της Καζέρτας και μετά της Βάρκιζας, νέες περιπέτειες και πίκρες περιμένουν όσους αγωνίστηκαν για μια ελεύθερη πατρίδα. Δεκάδες Λευκιμιώτες πολεμούν εθελοντικά στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού, πολλοί αφήνουν την τελευταία τους πνοή στα βουνά, ενώ άλλοι αντιμετωπίζουν το θάνατο στα έκτακτα στρατοδικεία, πριν και μετά τη λήξη του Εμφυλίου. Οι πιο «τυχεροί» βρίσκονται με την υποχώρηση στις τότε Λαϊκές Δημοκρατίες και επιστρέφουν στη γενέθλια γη τριάντα χρόνια μετά.

Οι νεότεροι σε ηλικία, οι οποίοι ξέρουν τη Λευκίμμη κυρίως από τα σχετικά με τον τουρισμό, είναι σίγουρο ότι θα αισθανθούν αμήχανα όταν συνειδητοποιήσουν την προσφορά αυτού του χώρου στους αγώνες για ένα καλύτερο αύριο. Οι διηγήσεις αυτών των αντρών και γυναικών που έγραψαν την πρόσφατη (ακόμα) ιστορία

«… είναι στο σύνολό τους η ιστορία μιας ομάδας ανθρώπων που ήταν σύντροφοι από το τέλος ακόμη της δεκαετίας του 1920. Πρωτοπόροι Λευκιμμιώτες που πίστεψαν και αφοσιώθηκαν στις κομμουνιστικές ιδέες και πάλεψαν γι’ αυτές, χωρίς να υπολογίσουν κανένα προσωπικό κόστος. Ούτε καν τη ίδια τους τη ζωή. Ήταν μια παρέα που βίωσε μέχρι το μεδούλι όλες τις περιπέτειες του αριστερού κινήματος στην Ελλάδα αυτήν την περίοδο. Από τον πόλεμο του 1940 και την ελπίδα της αντίστασης, μέχρι τη διάψευση και την ήττα της επανάστασης…».

-------------------------------

Τα ντοκουμέντα

-------------------------------

Η μελέτη του Νίκου Ασπιώτη περιλαμβάνει μια πλούσια συλλογή ντοκουμέντων ανάμεσα στα οποία:

• Το ιστορικό της διάσωσης των αμερικανών αεροπόρων.
• Τα πρωτοσέλιδα του Ριζοσπάστη και της Ελευθερίας της εποχής.
• Η απόφαση της θανατικής καταδίκης των τριών λευκιμιωτών του 1949 και
• Βιογραφικά στοιχεία για το Γιώργο Βέργη και βέβαια
• Βιβλιογραφία και κατάλογο πηγών που χρησιμοποιήθηκαν

----------------------------------------------------------------------------

Η όλη εργασία αποτελεί πολύτιμη συμβολή στην τοπική ιστορία και ευχόμαστε να ξεφύγει σύντομα από την ηλεκτρονική μορφή και να εμφανιστεί στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων. Είναι ώρα να συνειδητοποιήσει ο καθένας ότι «ο άνθρωπος που δεν ξέρει την ιστορία του, δεν ξέρει ούτε ποιος είναι ούτε που πάει».

---------------------------------------

Στις αναρτημένες φωτογραφίες:

1. Ο Οδυσσέας Κοτινάς, πρώτος από αριστερά, εξόριστος στην Ανάφη, τη δεκαετία του ΄30, με συγκρατούμενους και κατοίκους του νησιού (προδόθηκε και σκοτώθηκε από τους ιταλούς κατακτητές το 1943 στη Λευκίμμη)

2. Κέρκυρα 10-6-1936: Ο καθηγητής Μήτσος Πανδής με τους μαθητές της Ε΄ τάξης του Γυμνασίου Αρρένων. Πίσω του και αριστερά καθιστός ο Νάσος Βλάσσης (εκτελέστηκε με απόφαση στρατοδικείου στα Γιάνεννα το Φλεβάρη του 1949)