Με σκοπό την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για τους κινδύνους που ενέχουν τα ναρκωτικά και την ενίσχυση της δράσης και της διεθνούς συνεργασίας για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η 26η Ιουνίου καθιερώθηκε ως Διεθνής Ημέρα κατά των Ναρκωτικών και της Παράνομης Διακίνησής τους.

Ιστορικό της Διεθνούς Ημέρας κατά των Ναρκωτικών και της Παράνομης Διακίνησής τους

Το εμπόριο ναρκωτικών έχει αναγνωριστεί ως παγκόσμιο ζήτημα, το οποίο απαιτούσε λύση από τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν πραγματοποιήθηκε η πρώτη διεθνής διάσκεψη για τα ναρκωτικά στη Σαγκάη το 1909. Τις επόμενες δεκαετίες αναπτύχθηκε ένα πολυμερές σύστημα για τον έλεγχο της παραγωγής, της διακίνησης και της κατάχρησης ναρκωτικών.

Παράλληλα, τρεις συμβάσεις για τον έλεγχο των ναρκωτικών υιοθετήθηκαν υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών (το 1961 , το 1971 και το 1988), με την τήρηση να κρίνεται από τον Οργανισμό ως σχεδόν καθολική.

Η 7η Δεκεμβρίου 1987 αποτελεί ημερομηνία – ορόσημο, καθώς η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφάσισε να καθιερώσει την 26η Ιουνίου ως Διεθνή Ημέρα κατά των Ναρκωτικών και της Παράνομης Διακίνησής τους, έκφραση της αποφασιστικότητάς της να ενισχύσει τη δράση και τη συνεργασία για την επίτευξη του στόχου μιας διεθνούς κοινωνίας απαλλαγμένης από την κατάχρηση ναρκωτικών.

Περιεχόμενο και Συμβολισμοί της Ημέρας

Η Διεθνής Ημέρα στρέφει την προσοχή για τον παγκόσμιο αντίκτυπο της κατάχρησης και της διακίνησης ναρκωτικών. Προτρέπει κυβερνήσεις, θεσμικά όργανα και κάθε άτομο ξεχωριστά, να αναλάβουν δράση για αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζεται με το οργανωμένο έγκλημα και τη δημόσια υγεία, όπως και να δράσουν για την πρόληψη των βλαβών που σχετίζονται με τα ναρκωτικά.

Συνολικά, η Διεθνής Ημέρα προωθεί την παγκόσμια αλληλεγγύη στην αντιμετώπιση των κοινωνικών, οικονομικών και υγειονομικών συνεπειών της κατάχρησης και της εμπορίας ναρκωτικών, τονίζοντας σε κάθε περίπτωση την αντιμετώπιση της κατάστασης με συμπόνια, στρατηγικές βασισμένες σε τεκμηριωμένα στοιχεία και διατομεακή συνεργασία.

Στατιστικά & Ενδιαφέροντα Στοιχεία

Η κατάχρηση και παράνομη διακίνηση των ναρκωτικών αποτελεί μάστιγα για τις ανθρώπινες κοινωνίες, μέχρι και σήμερα. Η ζοφερή κατάσταση αποτυπώνεται σε δεδομένα των τρεχόντων μηνών που διανύουμε το 2026:

• Πάνω από 36 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως υποφέρουν από διαταραχές χρήσης ναρκωτικών που δεν έχουν αντιμετωπιστεί.
• Μόνο ένα στα πέντε άτομα με παθήσεις που σχετίζονται με τα ναρκωτικά έχει πρόσβαση σε επαρκή φροντίδα.
• Οι οργανωμένες εγκληματικές ομάδες συνεχίζουν να επεκτείνουν τις αγορές ναρκωτικών και τις διασυνοριακές επιχειρήσεις διακίνησης.
• Το στίγμα και ο φόβος της νομικής τιμωρίας εξακολουθούν να αποτρέπουν πολλά άτομα από την εξεύρεση βοήθειας.
• Τα συστήματα υγείας και δικαιοσύνης εξακολουθούν να βρίσκονται υπό πίεση σε πολλές χώρες.

Ειδικότερα, μιλώντας για την Ελλάδα, το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά (ΕΚΤΕΠΝ) έχει συγκεντρώσει δεδομένα από την Ετήσια Έκθεση για την Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και του Αλκοόλ 2025. Παρότι τα δεδομένα δεν είναι επίκαιρα, αποτυπώνουν την εικόνα για τη χρήση ουσιών στην Ελλάδα τα τελευταία έτη.

Όσον αφορά τη χρήση ουσιών στους εφήβους, παρατίθενται στοιχεία από τον πρόσφατο κύκλο έρευνας του 2024 με τη συμμετοχή πανελλήνιου αντιπροσωπευτικού δείγματος 6.810 μαθητές/ριών της Α’ Λυκείου ηλικίας 16 ετών από 488 σχολεία της χώρας, στα πλαίσια της πανευρωπαϊκής σχολικής έρευνας ESPAD με τίτλο «Πανελλήνια έρευνα στο σχολικό πληθυσμό για τη χρήση ουσιών, άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές και την ψυχοκοινωνική υγεία». Τα ευρήματα παρατίθενται στη συνέχεια:

• Η συντριπτική πλειονότητα των 16χρονων στην Ελλάδα δεν έχει κάνει ποτέ χρήση κάποιας παράνομης ουσίας, ενώ χρήση κάποιας ουσίας έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή αναφέρεται από σχεδόν έναν στους 7 εφήβους.
• Η κάνναβη αποτελεί τη συχνότερα αναφερόμενη παράνομη ουσία, με έναν στους εννέα 16χρονους να αναφέρει χρήση έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή του και έναν στους 16 (6,2%) πολύ πρόσφατη χρήση, τις 30 τελευταίες ημέρες.
• Η χρήση παράνομων ουσιών εκτός κάνναβης παραμένει σε χαμηλά επίπεδα (5,1%), ωστόσο για καμία επιμέρους ουσία το ποσοστό δεν υπερβαίνει το 2,5%.
• Χρήση «νέων συνθετικών» ουσιών αναφέρεται από χαμηλό (3,6%) αλλά μη αμελητέο ποσοστό.
• Υψηλά είναι τα ποσοστά της χρήσης εισπνεόμενων ουσιών (11,4%), όπως και της μη-ιατρικής (μη-συνταγογραφημένης) χρήσης συνταγογραφούμενων ηρεμιστικών/υπνωτικών.
• Το 2024 ο επιπολασμός της χρήσης κάποιας παράνομης ουσίας στους 16χρονους (13,3%) είναι σημαντικά αυξημένος συγκριτικά με το 2019 (9,5%) καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό της 40ετίας.
• Υψηλότερα ποσοστά στην Ελλάδα καταγράφονται στη χρήση εισπνεόμενων ουσιών.

Αντίστοιχα, στη φοιτητική κοινότητα, σε μικρότερες έρευνες έχουν προκύψει σημαντικά στοιχεία:

• Σε διαδικτυακή έρευνα διάρκειας τριών ημερών που διεξήχθη το 2021, με τη συμμετοχή 297 φοιτητών/ριών του ΑΠΘ, καταγράφηκε ποσοστό χρήσης κάνναβης 34% για χρήση έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή, 22% για πρόσφατη χρήση (τελευταίους 12 μήνες) και 11% για πολύ πρόσφατη (τελευταίες 30 ημέρες).
• Σε συγχρονική έρευνα του 2020 σε 294 προπτυχιακούς/ές και μεταπτυχιακούς φοιτητές Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, καταγράφηκε ποσοστό προσωπικής χρήσης κάνναβης έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή 15,6%. Ιδιαίτερο εύρημα της έρευνας ήταν ότι οι μεταπτυχιακοί φοιτητές κατέγραψαν υψηλότερα ποσοστά (33,3%) εν συγκρίσει με τους προπτυχιακούς (10,6%).
• Διαδικτυακή έρευνα συγχρονικού τύπου που είχε διενεργηθεί σε 237 φοιτητές κοινωνικής εργασίας και νοσηλευτικής του ΤΕΙ Ηρακλείου Κρήτης το 2016 έδειξε επιπολασμό της χρήσης κάνναβης έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή 20,9%.