Ο Διάλογος Shangri-La είναι ένα φόρουμ για την ασφάλεια και την άμυνα που λαμβάνει χώρα κάθε χρόνο στη Σιγκαπούρη και φιλοξενείται στο ομώνυμο ξενοδοχείο. Ξεκίνησε το 2002 και διοργανώνεται από το βρετανικό think tank «International Institute for Strategic Studies (IISS)».

Συμμετέχουν υπουργοί Άμυνας, στρατιωτικοί, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και αναλυτές από όλη την Ασία και τη Δύση. Έχει εξελιχθεί στο σημαντικότερο φόρουμ συζήτησης θεμάτων ασφαλείας στον Ινδο-Ειρηνικό.

Αν και δεν αποτελεί κάποιον πολιτικά «χρωματισμένο» οργανισμό ούτε κάποιο γεωπολιτικό μπλοκ, αποτελεί ένα σημαντικό πεδίο παρέμβασης των μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή.

Σε μια περιοχή που επισκιάζεται από τον ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας, κάθε ιμπεριαλιστική δύναμη προβάλλει τις στρατηγικές της επιδιώξεις. Ιδιαίτερα οι ΗΠΑ επιδιώκουν να εμφανιστούν ως ο «προστάτης» των χωρών της περιοχής απέναντι στην ισχύ του βασικού τους αντιπάλου και να αξιοποιήσουν το φόρουμ ως μέσο πολιτικής νομιμοποίησης και προώθησης της στρατηγικής τους για τη συγκρότηση μετώπων περιορισμού του Πεκίνου.

Καθώς η άνοδος της Κίνας αμφισβητεί την αμερικανική πρωτοκαθεδρία, σχεδόν όλες οι συζητήσεις στο Shangri-La περιστρέφονταν άμεσα ή έμμεσα γύρω από αυτή την αντίθεση.

Από την πλευρά της Κίνας, η απουσία για δεύτερη χρονιά του Κινέζου υπουργού Άμυνας ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο το Πεκίνο αντιμετωπίζει πρωτοβουλίες που στόχο έχουν να το στριμώξουν πολιτικά, στέλνοντας το μήνυμα στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού.

Η παρουσία του Αμερικανού υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, πραγματοποιήθηκε στο φόντο της συνάντησης Σι – Τραμπ και των προσπαθειών διαχείρισης των αμερικανοκινεζικών αντιθέσεων. Στο φόντο των αναφορών του Σι στην «παγίδα του Θουκυδίδη», ο Χέγκσεθ παρουσίασε την ανάγκη διατήρησης μιας «ευνοϊκής ισορροπίας ισχύος». Προφανώς για να αποτραπεί η ανάδειξη της Κίνας σε κυρίαρχο παράγοντα της περιοχής.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση της λεγόμενης «πρώτης νησιωτικής αλυσίδας» περιορισμού της Κίνας, στην αύξηση των στρατιωτικών δαπανών των συμμάχων των ΗΠΑ και στη διεύρυνση της στρατιωτικής συνεργασίας με χώρες όπως η Ιαπωνία, οι Φιλιππίνες, η Νότια Κορέα και η Αυστραλία. Αποκαλυπτική ήταν η φράση του ότι χρειάζεται «λιγότερο Shangri-La και περισσότερα πλοία και υποβρύχια», υπογραμμίζοντας ότι πίσω από τις συζητήσεις περί «ασφάλειας» βρίσκεται η ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος.

Η απόφαση του Πεκίνου να μην αποστείλει τον υπουργό Άμυνας και να εκπροσωπηθεί από χαμηλότερου επιπέδου αντιπροσωπεία δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Πρόκειται για μια συνειδητή πολιτική επιλογή υποβάθμισης της σημασίας του φόρουμ.

Με τη στάση της αυτή η Κίνα εκφράζει τη δυσφορία της, καθώς θεωρεί ότι τέτοιες διοργανώσεις αξιοποιούνται ως βήμα για την προώθηση αντικινεζικών αφηγήσεων και για τη νομιμοποίηση των αμερικανικών στρατηγικών επιδιώξεων. Αποφεύγει να εμπλακεί σε μια σκηνοθετημένη αντιπαράθεση που έχει ως στόχο να τη φέρει σε θέση απολογούμενου. Ταυτόχρονα, όμως, το Πεκίνο αποφεύγει να εμφανιστεί ως δύναμη που αρνείται τον διάλογο. Γι’ αυτό και διατηρεί παρουσία, προβάλλοντας τις δικές του θέσεις για την περιφερειακή ασφάλεια.

Η κινεζική αντιπροσωπεία επανέλαβε τις πάγιες θέσεις του Πεκίνου: την αντίθεση στη λογική των μπλοκ, την προσήλωση στην πολυμέρεια και τη συνεργασία χωρίς αποκλεισμούς, την επίλυση των διαφορών μέσω διαλόγου, το σεβασμό της κρατικής κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου.

Με τη στάση του αυτή, το Πεκίνο επιδιώκει να εμφανιστεί ως δύναμη ευθύνης και σταθερότητας απέναντι στις τάσεις στρατιωτικοποίησης και αντιπαράθεσης που αναπτύσσονται στην περιοχή.

Στο ίδιο πλαίσιο πρέπει να ιδωθεί και η πρόσφατη σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών του Quad, στο Νέο Δελχί, του σχήματος στο οποίο συμμετέχουν οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Ινδία και η Αυστραλία.

Παρά τις αντιθέσεις και τις διαφορετικές επιδιώξεις που υπάρχουν στο εσωτερικό του -και οι οποίες εκφράστηκαν και από τη μη πραγματοποίηση συνόδου κορυφής των ηγετών του το προηγούμενο έτος- το Quad παραμένει ένα από τα βασικά εργαλεία της αμερικανικής στρατηγικής στον Ινδο-Ειρηνικό.

Οι αποφάσεις που πάρθηκαν για κοινή θαλάσσια επιτήρηση, για ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών, για συνεργασία σε κρίσιμα ορυκτά και ενεργειακές αλυσίδες εφοδιασμού αποτυπώνουν μια προσπάθεια αναζωογόνησης και αναβάθμισης του ρόλου του σχήματος.

Η ρητορική περί «ελεύθερου και ανοικτού Ινδο-Ειρηνικού», οι αναφορές στην Ανατολική και τη Νότια Σινική Θάλασσα στρέφονται ευθέως προς την Κίνα. Το Πεκίνο κατηγόρησε το Quad ότι προωθεί λογικές αποκλεισμού και αντιπαράθεσης, υποστηρίζοντας ότι η περιφερειακή συνεργασία δεν πρέπει να στοχεύει τρίτες χώρες.

Σημαντικό ρόλο στην πολιτική περιορισμού της Κίνας διαδραματίζουν επίσης η Ιαπωνία και οι Φιλιππίνες. Η επιτάχυνση της στρατιωτικής αναβάθμισης της Ιαπωνίας, η αύξηση των αμυντικών δαπανών και η διεύρυνση των εξαγωγών οπλικών συστημάτων προκαλούν έντονες αντιδράσεις από το Πεκίνο.

Αντίστοιχα, οι εντάσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα και η ολοένα στενότερη στρατιωτική συνεργασία Φιλιππίνων και ΗΠΑ μετατρέπουν τη Μανίλα σε έναν από τους βασικούς κρίκους της αμερικανικής στρατηγικής.

Τόσο η Ιαπωνία, ως ιμπεριαλιστική δύναμη, όσο και οι Φιλιππίνες, ως χώρα της περιοχής, διαθέτουν τα δικά τους ιδιαίτερα συμφέροντα και επιδιώξεις. Ωστόσο, οι επιμέρους αντιθέσεις τους με την Κίνα εντάσσονται και εμπλέκονται στη συνολικότερη αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο.

Οι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον χρησιμοποιούνται ως γεωστρατηγικά εργαλεία πίεσης προς το Πεκίνο, αυξάνοντας τον κίνδυνο στρατιωτικών επεισοδίων, το τίμημα των οποίων θα κληθούν να πληρώσουν οι λαοί της περιοχής.

Χαρακτηριστική ήταν η πρόσφατη δήλωση του διοικητή των αμερικανικών δυνάμεων στη Νότια Κορέα, στρατηγού Ξαβιέ Μπράνσον, ο οποίος χαρακτήρισε τη Νότια Κορέα «στιλέτο στραμμένο στην καρδιά της Ασίας» και την Ιαπωνία «ασπίδα» απέναντι στην Κίνα. Πέρα από τις αντιδράσεις που προκάλεσε, η τοποθέτηση αυτή είναι αποκαλυπτική για τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ αντιλαμβάνονται το ρόλο των συμμάχων τους στην περιοχή.

Πηγή: Λαϊκός Δρόμος