Ρευστό παραμένει το σκηνικό στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου μετά τη συμπλήρωση του πρώτου τριμήνου από την έναρξη του πολέμου που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν. Συνεχίζεται από την πλευρά των ΗΠΑ η εναλλαγή απειλών επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων και συνομιλιών, χωρίς να διαφαίνεται προς το παρόν προοπτική επίτευξης συμφωνίας.

Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές εμφανίστηκαν πως συμφώνησαν στο βασικό κείμενο ενός Μνημονίου Κατανόησης για 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας, οικοδόμηση «μέτρων εμπιστοσύνης» και περαιτέρω διαπραγμάτευση των πιο δύσκολων ζητημάτων της αντιπαράθεσης, όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Ανέφεραν επίσης πως οι διαπραγματεύσεις περιλαμβάνουν και ρύθμιση για τον τερματισμό του πολέμου του Ισραήλ στο Λίβανο, που αποτελεί βασικό όρο του Ιράν, καθώς και μια δέσμευση να μην παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις χωρών της περιοχής.

Η Τεχεράνη δεν υποχωρεί, ούτε βιάζεται να κλείσει συμφωνία με κάθε τίμημα. Αντιλαμβάνεται την άμεση σύνδεση της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης με τις εντεινόμενες επιθέσεις του Ισραήλ στο Λίβανο, και προσπαθεί να επιβάλει ντε φάκτο τη διαμόρφωση μιας συμφωνίας που θα καλύπτει «όλα τα μέτωπα», παρά τις προσπάθειες του Ισραήλ να επιβάλει το αντίθετο, δηλαδή το διαχωρισμό των πολέμων, ώστε να υλοποιήσει το σχέδιο κατοχής του νότιου και ανατολικού Λιβάνου. Η απειλή της Τεχεράνης για διακοπή των διαπραγματεύσεων λόγω του ασταμάτητου μακελειού από το Ισραήλ στο Λίβανο και στην Παλαιστίνη φάνηκε να αναγκάζει τον Τραμπ σε άσκηση «πίεσης» προς τη μεριά του Ισραήλ, χωρίς απτό αποτέλεσμα. Οι ΗΠΑ παράλληλα επιδιώκουν και την «ελευθερία δράσης» του Ισραήλ με πρόσχημα την «ασφάλεια» ή την «αντιμετώπιση απειλών», κάτι που προκαλεί την έντονη αντίδραση του Ιράν. Άλλωστε, με βάση αυτό το πρόσχημα, το Ισραήλ αιματοκυλά καθημερινά το Λίβανο, τη Γάζα και τη Δυτική όχθη ή εξαπολύει επιθέσεις στη Συρία σε περίπτωση που θεωρήσει «απαραίτητο». Στο μεταξύ, ο Νετανιάχου συνεχίζει να αιματοκυλά το νότιο και ανατολικό Λίβανο -η ηγεσία του οποίου σύρεται στο παζάρι με το Ισραήλ εδώ και βδομάδες με το πιστόλι στον κρόταφο- ενώ βομβάρδισε ξανά τη Βηρυτό, που υποτίθεται πως του είχε απαγορεύσει ο Τραμπ.

Παρόμοια κατάσταση επικρατεί και στη Λωρίδα της Γάζας, όπου οι ισραηλινές επιθέσεις συνεχίζονται, με το Νετανιάχου να δίνει εντολή στο στρατό να αυξήσει το ποσοστό κατάληψης εδάφους της περιοχής από το 60% στο 70%, εξωθώντας περίπου 2 εκατομμύρια Παλαιστίνιους σε ολοένα και μικρότερη έκταση γης, παράλληλα με τις γενοκτονικές επιθέσεις που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023.

Σε αυτές τις συνθήκες οι Ιρανοί, μολονότι επιβεβαίωναν σύγκλιση σημείων στο βασικό «σκελετό» του Μνημονίου, προειδοποίησαν πως το σχέδιο δεν είναι ακριβές, ούτε τελειωτικό. Ανέφεραν επίσης ότι τουλάχιστον επί του παρόντος δεν φέρει την έγκριση του ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος προειδοποίησε πως ο απώτερος στόχος ΗΠΑ και Ισραήλ είναι «να γονατίσουν το Ιράν».

Θυμίζουμε ότι οι ΗΠΑ πριν λίγες μέρες εξαπέλυσαν νέες επιθέσεις στο στρατηγικό λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς στην είσοδο των Στενών του Ορμούζ. Απέναντι στην αμερικανική και σιωνιστική επιθετικότητα που παραβιάζει απροκάλυπτα την εκεχειρία, οι Ιρανοί απάντησαν ότι δεν πρόκειται να παραμείνουν με σταυρωμένα χέρια και έτσι στις αρχές της εβδομάδας εξαπέλυσαν πυραυλική επίθεση στην αμερικάνικη στρατιωτική βάση στο Κουβέιτ και στο διεθνές αεροδρόμιό του. Σε κάθε περίπτωση, το σκληρό διπλωματικό πόκερ παραμένει σε πλήρη εξέλιξη παρά τις νέες εχθροπραξίες και τις αντιφατικές δηλώσεις Τραμπ πως δεν «βιάζεται» για μία συμφωνία με το Ιράν και πως θα «τινάξει στον αέρα» και το Ομάν εάν επιχειρήσει να συνδιαχειριστεί τα Στενά του Ορμούζ με την Τεχεράνη. Στόχος του παραμένει το κλείσιμο μιας συμφωνίας με το Ιράν, η οποία θα συγκαλύψει προσωρινά το πραγματικό εύρος του αδιεξόδου και των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στη σύγκρουση αυτή, ενόψει και των επικείμενων αμερικανικών ενδιάμεσων βουλευτικών εκλογών του ερχόμενου Νοέμβρη.

Η αντικειμενική δυσκολία των ΗΠΑ να επιβάλουν τους δικούς τους όρους στο Ιράν συνεχίζει να τροφοδοτεί την επικριτική αρθρογραφία σε σημαντικό μέρος του αμερικανικού Τύπου, αναδεικνύοντας την όξυνση της κόντρας στο εσωτερικό του πολιτικού, οικονομικού και στρατιωτικού κατεστημένου. Σε άρθρο στις 28 Μάη στο Foreign Policy, ο Τραμπ και ο Νετανιάχου καλούνται «να παραδεχθούν πως ο πόλεμος στο Ιράν ήταν λάθος». Και σημειώνεται: «Ο καθένας με τριψήφιο δείκτη νοημοσύνης αντιλαμβάνεται πως το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έκαναν ένα κολοσσιαίο λάθος όταν ξεκίνησαν τον πόλεμο. Κανένας από τους γνωστούς στόχους τους δεν επιτεύχθηκε: Το ιρανικό καθεστώς δεν κατέρρευσε, ούτε παρέδωσε το απόθεμά του σε εμπλουτισμένο ουράνιο, ενώ οι δυνατότητες στα προγράμματα βαλλιστικών πυραύλων και drone έμειναν άθικτες. Το Ιράν έδειξε πως μπορεί να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ οποτεδήποτε θέλει και να καταφέρει σημαντική ζημιά στους γείτονές του. Οι λεονταρισμοί του Προέδρου Τραμπ και του υπουργού Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ εδώ και ένα τρίμηνο αποδείχθηκαν κενά αέρος. Και όταν γίνει η συμφωνία, τότε η κυβέρνηση Τραμπ θα βάλει κουβάδες κραγιόν σε αυτό το “γουρούνι” και θα επιμείνει πως είναι κάποιο είδος στρατηγικής νίκης. Και τότε ελάχιστοι παρατηρητές θα πειστούν…».

Παράλληλα, στο Ισραήλ για πρώτη φορά το «ynetnews» επιβεβαίωσε τις σημαντικές ζημιές που προκάλεσαν οι ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις κατά τις 40ήμερες συγκρούσεις, αφού η χαλάρωση της κρατικής στρατιωτικής λογοκρισίας επέτρεψε τη δημοσιοποίηση, φωτογραφιών του ευρωπαϊκού δορυφόρου Sentinel-2, οι οποίες αποτυπώνουν αυτό που έλεγαν οι Ιρανοί στη διάρκεια του πολέμου. Τη μεγάλη ζημιά σε στρατιωτικές στρατηγικές βάσεις του ισραηλινού στρατού, όπως αυτές σε Ramat David και Nevatim.

Πλάι στις πληροφορίες αυτές, επίσης η «Washington Post» ανέδειξε τις αποκαλύψεις Αμερικανού στρατιωτικού, ότι οι ΗΠΑ ξόδεψαν πάνω από το 50% των πυρομαχικών του αντιπυραυλικού συστήματος THAAD για να προστατεύσουν το Ισραήλ, και όχι τις δικές τους βάσεις, επισημαίνοντας πως το τελευταίο «είναι ανίκανο να κερδίσει έναν πόλεμο μόνο του». Ταυτόχρονα, άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι οι ΗΠΑ «παγώνουν» μέχρι νεωτέρας τις πωλήσεις όπλων 14 δισ. δολαρίων στην Ταϊβάν, γιατί τα δικά τους αποθέματα σε πυραύλους ακριβείας έχουν εξαντληθεί σε σημαντικό βαθμό κατά τη σύγκρουση με το Ιράν.

Στο φόντο αυτών των εξελίξεων αυξάνονται οι αναλύσεις στις ΗΠΑ ακόμα και για «στρατηγική ήττα» της χώρας στο Ιράν. Χαρακτηριστικές είναι οι αναλύσεις που δημοσιεύτηκαν, αναφέροντας ότι το Ιράν έχει ήδη υπονομεύσει τη στρατηγική θέση των ΗΠΑ, ώστε η ήττα να θεωρείται είτε «συντελεσμένη» είτε «πολύ πιθανή», επειδή το Ιράν αντικειμενικά πλέον ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ και επειδή οι ΗΠΑ αδυνατούν να ανακτήσουν τον έλεγχο της περιοχής με αντιμετωπίσιμο κόστος.

Εκτιμούν πως «το Ιράν ελέγχοντας τα Στενά του Ορμούζ απέκτησε έναν ισχυρό μοχλό πίεσης, ανατρέποντας τον μέχρι τότε περιφερειακό συσχετισμό δυνάμεων» και επίσης ότι χώρες-κλειδιά, μεταξύ τους και σύμμαχοι των ΗΠΑ, αναγκάζονται να διαπραγματεύονται με το Ιράν για τη ροή πετρελαίου που χρειάζεται να περάσουν, λόγω της μειωμένης αμερικανικής επιρροής, προς όφελος της Τεχεράνης, της Μόσχας και του Πεκίνου. Τονίζουν πως «οι ΗΠΑ έχουν χάσει την ικανότητα να εγγυώνται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε μια κρίσιμη θαλάσσια οδό, κάτι που ήταν πυλώνας της μεταπολεμικής αμερικανικής ισχύος. Η ανάκτηση αυτής της ικανότητας θα απαιτούσε σήμερα χερσαία επέμβαση, υψηλού ρίσκου απωλειών και στρατηγικά ή πολιτικά μη ρεαλιστικού κόστους».

Υποστηρίζουν ακόμα ότι δεν υπάρχει «καμία στρατιωτική απάντηση» που να μπορεί να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ αξιόπιστα και χωρίς τεράστια και μόνιμη καταστροφή σε ενεργειακές υποδομές, με πιθανή παγκόσμια οικονομική κρίση δεκαετίας. Συγκρίνοντας δε την τωρινή στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν με άλλες που έκαναν στο παρελθόν στο Ιράκ ή και στο Βιετνάμ, θεωρούν πως, παρότι και εκεί υπήρξαν αποτυχίες, στο τέλος οι ΗΠΑ διατήρησαν κυρίαρχη θέση, ενώ αντίθετα σήμερα έχουν χάσει την κυριαρχία «σε ένα κρίσιμο μέρος του κόσμου», αλλά και την ικανότητα να εγγυώνται τον έλεγχο θαλάσσιων περασμάτων, με συνέπειες “που είναι δύσκολο να αντιστραφούν”.

Πηγή: Λαϊκός Δρόμος