Αντωνία Πάνου - kommon.gr

H Βολιβία, περίκλειστη χώρα της Λατινικής Αμερικής χαρακτηρίζεται σήμερα από δύο σκηνικά: Πολιτική και οικονομική κρίση με εκτεταμένες λαϊκές αναταραχές και παράλληλη ύπαρξη των πλέον δημοκρατικών θεσμών από τις τρείς γείτονες και συνεργαζόμενες χώρες της Δυτικής πλευράς της Λατινικής Αμερικής, την κορδιλιέρα των Άνδεων (Βραζιλία, Χιλή και Περού).

Πολιτική και οικονομική κρίση

Στη Βολιβία εξελίσσεται σήμερα μια από τις σοβαρότερες πολιτικές και οικονομικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, η οποία κορυφώθηκε με εκτεταμένες αναταραχές, γενική απεργία και βίαιες διαδηλώσεις.

Η κατάσταση άρχισε να κλιμακώνεται ραγδαία μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου του 2025 και την ανάληψη της εξουσίας τον Νοέμβριο από τον κεντροδεξιό/συντηρητικό πρόεδρο Ροδρίγο Πας Περέιρα ο οποίος έβαλε τέλος σε σχεδόν 20 χρόνια αριστερής διακυβέρνησης του κόμματος MAS (Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό -κόμμα του Εβο Μοράλες). Το ΜΑS εκπροσωπεί τα λαϊκά συμφέροντα, τα συμφέροντα των αυτόχθονων, των εργαζόμενων σε διάφορους τομείς και των εργατών γης και στις δύο βασικές περιοχές της Βολιβίας τόσο στην περιοχή των Άνδεων όσο και γύρω από τη Σιέρρα Κρουζ.

Στους δρόμους της Λα Πας στη δυτική Βολιβία, ή της Σάντα Κρουζ στην ανατολική Βολιβία, την πιο ευημερούσα περιοχή, η εποχή του «οικονομικού θαύματος» και της άνθησης των πρώτων υλών φαίνεται μακρινή. Οι μεγάλες ουρές μπροστά στα βενζινάδικα και στις βιτρίνες των καταστημάτων έχουν γίνει καθημερινότητα. Το λάδι, το ρύζι και το σιτάρι είναι σπάνια και ακριβά προϊόντα. Τα νοσοκομεία και τα φαρμακεία δυσκολεύονται να προμηθευτούν ορισμένα φάρμακα. Υπάρχει έλλειψη βενζίνης και ντίζελ, αναγκάζοντας τους επαγγελματίες να μην κινούν τα οχήματά τους.

Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στις αρχές Μαΐου, όταν το μεγαλύτερο συνδικάτο της χώρας, το COB, προκήρυξε απεργία. Σήμερα σε όλη τη χώρα υπήρχαν περίπου 50 οδοφράγματα. Ο αποκλεισμός των δρόμων προκαλεί ελλείψεις σε τρόφιμα, φάρμακα και καύσιμα στη Λα Πας, το Ελ Άλτο, το Ορούρο, το Ποτοσί και την Κοτσαμπάμπα.

Το κοινωνικό, ιστορικό και γεωγραφικό πλαίσιο

Η Βολιβία είναι μια γεωγραφικά, πολιτικά και οικονομικά διαιρεμένη χώρα. Ο ορυκτός της πλούτος βρίσκεται κυρίως στα ορεινά δυτικά (Highlands), ενώ η μεγάλη αγροτική της παραγωγή κυριαρχεί στα τροπικά ανατολικά πεδινά (Lowlands).Ο ορυκτός της πλούτος ήταν ανέκαθεν (από τα μέσα του16ου αι.) το διακύβευμα των αποικιοκρατικών και των ισπανόφωνων καθεστώτων ενώ η μεγάλη της αγροτική παραγωγή ήταν στη Σάντα Κρουζ. Επιδίωξη των προοδευτικών στοιχείων στις κυβερνήσεις που από το 1952 αναλάμβαναν την εξουσία, ήταν να αυξήσουν τον φυσικό πλούτο της χώρας και να καλύψουν την ανεργία των αυτόχθονων μεταλλωρύχων στα Δυτικά.

Έτσι η δημιουργία των πρώτων ασφαλτοστρωμένων δρόμων και η επέκταση των δικτύων υποδομής στην περιοχή της Σάντα Κρούζ έδωσαν τη δυνατότητα της ανάπτυξης του αγροτοβιομηχανικού συμπλέγματος (τεράστιες καλλιέργειες σόγιας, ζαχαροκάλαμου κριθαριού, κινόα κ.λπ. στην ανατολική περιοχή της χώρας).

Η Βολιβία βιώνει τη χειρότερη οικονομική της κρίση εδώ και 40 χρόνια

Τα κύρια προβλήματα που επηρεάζουν τον πληθυσμό και ιδιαίτερα τα λαϊκά στοιχεία είναι:

• Έλλειψη καυσίμων και δολαρίων: Η μείωση της εγχώριας παραγωγής ενέργειας (φυσικό αέριο και πετρέλαιο) οδήγησε σε τεράστιες ελλείψεις.
• Κατάργηση των επιδοτήσεων: Τον Δεκέμβριο του 2025, η κυβέρνηση τερμάτισε τις κρατικές επιδοτήσεις στα καύσιμα, με αποτέλεσμα οι τιμές της βενζίνης να υπερδιπλασιαστούν.
• Μέτρα λιτότητας: Ο πρόεδρος Πας Περέιρα εφάρμοσε φιλελεύθερες πολιτικές και περικοπές, προκαλώντας ραγδαία αύξηση του κόστους διαβίωσης και πληθωρισμό.

Η σπίθα που άναψε όμως το μεγάλο κύμα των σημερινών κινητοποιήσεων ήταν ένας αμφιλεγόμενος αγροτικός νόμος που επέτρεπε την υποθήκευση της γης. Οι ιθαγενείς και οι οργανώσεις των αγροτών θεώρησαν ότι αυτό απειλούσε άμεσα τα δικαιώματά τους στη γη και ξεκίνησαν πολυήμερες πορείες και μπλόκα στους δρόμους. Παρόλο που η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αποσύρει τον νόμο, το ποτάμι των αντιδράσεων είχε ήδη φουσκώσει.

«Έλλειψη πολιτικής λογικής»

Αυτή τη φορά, ήταν δηλ. μια αγροτική μεταρρύθμιση της κυβέρνησης του Ροδρίγο Παζ που οδήγησε τις οργανώσεις των αυτοχθόνων στους δρόμους, ήδη από τον Απρίλιο. Ο νόμος, που ψηφίστηκε στα τέλη Μαρτίου, κατηγορείται ότι ευνοεί τον αγροτοβιομηχανικό τομέα εις βάρος των μικρών αγροτών. Μετά από μια πορεία 28 ημερών από την ανατολική Βολιβία προς τη Λα Πας, η κυβέρνηση έκανε πίσω και απέσυρε το νόμο στις αρχές Μαΐου, αλλά ήταν πολύ αργά.

Μετά από περισσότερες από δύο εβδομάδες απεργιών και διαδηλώσεων από διάφορες κοινωνικές οργανώσεις αγροτών, αυτοχθόνων, εκπαιδευτικών, εργαζομένων στα ορυχεία και στα μέσα μεταφοράς και αντιδραστικών κοινωνικών, συνδικαλιστικών οργανώσεων και φορέων η κατάσταση στη Βολιβία εξελίχθηκε σε βίαιες συγκρούσεις. Σε ένα πλαίσιο σοβαρής οικονομικής κρίσης και υψηλού πληθωρισμού, η Λα Πας έχει αποκοπεί από την υπόλοιπη χώρα λόγω των αποκλεισμών των οδικών αρτηριών που οδηγούν στην πρωτεύουσα, όπου τα μέσα μεταφοράς έχουν σταματήσει να λειτουργούν. Χιλιάδες μεταλλωρύχοι μπλοκάρουν τους δρόμους και απαιτούν την παραίτηση του προέδρου

Το Σαββατοκύριακο της 16ης Μαΐου, αστυνομικοί προσπάθησαν να εκκενώσουν τις πλατείες και τους δρόμους, με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν συγκρούσεις. Τη Δευτέρα 19 Μαΐου, καταγράφηκαν αρκετοί τραυματίες και συνελήφθησαν περίπου εκατό άτομα. Η κυβέρνηση δημιούργησε έναν ανθρωπιστικό διάδρομο για να εξασφαλίσει τον εφοδιασμό με τρόφιμα που αρχίζουν να λείπουν.

Ενώ αρχικά το κοινωνικό κίνημα ζητούσε αύξηση των μισθών και άλλα τομεακά αιτήματα, τώρα απαιτεί την παραίτηση του προέδρου Ροντρίγκο Παζ ο οποίος εξελέγη τον Οκτώβριο του 2025.

Αντιμέτωπος με τη ριζοσπαστικοποίηση του κινήματος και τις πιέσεις από τη δεξιά του να αποκαταστήσει την τάξη με τη βία, έχει, μέχρι στιγμής, διατηρήσει την εντολή να μην χρησιμοποιηθούν πυροβόλα όπλα και έχει απορρίψει την ιδέα της επιβολής στρατιωτικού νόμου, αλλά πολλοί φοβούνται μια πιο κατασταλτική αντίδραση τις επόμενες ώρες.

Μια χώρα βαθιά διχασμένη

Ο Ροντρίγκο Παζ κατήγγειλε την παρουσία ενός ριζοσπαστικού κινήματος που δεν είναι πλέον εκεί για να διαπραγματευτεί, αλλά για να τον ανατρέψει, αναφερόμενος στους υποστηρικτές του πρώην προέδρου Έβο Μοράλες (2006-2019).

Ο πρώην πρόεδρος του Κινήματος προς τον Σοσιαλισμό (MAS) παραμένει οχυρωμένος στο προπύργιό του στο Τσαπάρε, στα ανατολικά της χώρας–, αλλά οι υποστηρικτές του, που έφυγαν πριν από αρκετές ημέρες από διάφορες περιοχές του Αλτιπλάνο, στις Άνδεις, έφτασαν στη Λα Πας τη Δευτέρα 18 Μαΐου και υποσχέθηκαν πλήρη αποκλεισμό.

Η εισαγγελία ανακοίνωσε επίσης ότι διέταξε τη σύλληψη του επικεφαλής του κύριου εργατικού συνδικάτου της χώρας, Μάριο Αργκόλο, ενός από τους ηγέτες των διαδηλώσεων, ο οποίος κατηγορείται μεταξύ άλλων για «δημόσια υποκίνηση σε διάπραξη αδικημάτων» και «τρομοκρατία».

Μια δύσκολη κατάσταση για τον αρχηγό του κράτους. Το ίδιο του το στρατόπεδο είναι διχασμένο. Για την πιο ακραία του πτέρυγα, η έξοδος από την κρίση δεν πρέπει πλέον να περάσει από τον διάλογο. «Χρειάζεται κατάσταση έκτακτης ανάγκης», υποστηρίζει η βουλευτής Κλαούντια Μπιλμπάο, του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος, της παράταξης του Ροντρίγκο Παζ. «Δεν μπορούμε πλέον να επιτρέψουμε σε ανατρεπτικά στοιχεία να επιτίθενται στις πηγές απασχόλησης και στα νοικοκυριά της Βολιβίας», δηλώνει, καλώντας τον ηγέτη να συλλάβει τους κύριους συνδικαλιστικούς ηγέτες.

Και όμως όλα είχαν ξεκινήσει καλά για τον Ροντρίγκο Παζ. Εκλεγμένος το 2025 με την υποστήριξη κοινωνικών οργανώσεων – μεγάλης επιρροής στη Βολιβία – εμφανιζόταν ως η τρίτη οδός.

Από τη μία πλευρά, υπήρχε το MAS που, μετά από είκοσι χρόνια ηγεμονίας, έχει εμπλακεί σε εσωτερικές διαμάχες και θεωρείτο ανίκανο να επιλύσει την οικονομική κρίση (πτώση των εξαγωγών, έλλειψη δολαρίων, πληθωρισμός)· από την άλλη, μια πιο ακραία δεξιά, που εκπροσωπείται από τον Χόρχε «Τούτο » Κουιρόγκα, πρόεδρο από το 2001 έως το 2002, η αναφορά στον οποίο παραπέμπει σε μια νεοφιλελεύθερη εποχή οδυνηρή για τους κοινωνικούς τομείς. Ο Ροδρίγο Πας έδειξε τότε ικανός να κατευνάσει μια χώρα βαθιά διχασμένη και πολωμένη. Υπερασπιζόμενος έναν «καπιταλισμό για όλους», είχε υποσχεθεί να μην θυσιάσει τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς στο βωμό υπερβολικά βίαιων διαρθρωτικών προσαρμογών.

Τον Δεκέμβριο του 2025, η δραστική μείωση της επιδότησης που ίσχυε μέχρι τότε για τα καύσιμα πυροδότησε την πρώτη κοινωνική σύγκρουση της θητείας του. Ήταν μία από τις προεκλογικές του υποσχέσεις. Ο Έβο Μοράλες είχε, στην εποχή του, θελήσει να καταργήσει αυτή την επιδότηση· αλλά, ενώ ο υποψήφιος Παζ είχε υποσχεθεί μια σταδιακή μείωση, η απόφαση για μια απότομη μείωση προκάλεσε έντονη αντίδραση.

Για τον πληθυσμό, οι συνέπειες έγιναν αμέσως αισθητές: την αύξηση της τιμής της βενζίνης και του ντίζελ ακολούθησε η εκτίναξη του κόστους του καλαθιού τροφίμων, το οποίο διπλασιάστηκε. Αυτό το επεισόδιο κόστισε στον Ροντρίγκο Παζ τη σχέση του με τον αντιπρόεδρό του, Έντμαν Λάρα, ο οποίος πέρασε στην αντιπολίτευση, καταγγέλλοντας έναν πρόεδρο που «κυβερνά για τους πλούσιους».

Η πολιτική κατάσταση είναι εξαιρετικά πολωμένη

Το MAS (το πρώην κυβερνών κόμμα) είχε διασπαστεί πριν από τις εκλογές λόγω της κόντρας του πρώην προέδρου Λουίς Άρσε με τον ιστορικό ηγέτη Έβο Μοράλες.

Η ένταση εκτοξεύθηκε όταν δικαστήριο εξέδωσε ένταλμα σύλληψης κατά του Έβο Μοράλες αυτόχθονα, πρώην κοκαλέρος (καλλιεργητή νόμιμης κόκας) με κατηγορίες για εμπορία ανθρώπων. Ο Μοράλες κρύβεται, και η κυβέρνηση Πας τον κατηγορεί ότι υποκινεί και χρηματοδοτεί τις διαδηλώσεις για να προκαλέσει «πραξικόπημα» και να ανατρέψει τη νέα κυβέρνηση.

Από τη μια πλευρά, η διοικητική πρωτεύουσα, Λα Πας, βρίσκεται ουσιαστικά υπό πολιορκία από οδοφράγματα. Στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν πλέον το κεντρικό εργατικό συνδικάτο (COB), δάσκαλοι, οδηγοί μεταφορών, αγρότες και ανθρακωρύχοι (οι οποίοι μάλιστα χρησιμοποιούν δυναμίτιδα στις συγκρούσεις με την αστυνομία).

Οι διαδηλωτές ζητούν αυξήσεις μισθών κατά 20%, φθηνότερα καύσιμα και, πλέον, την παραίτηση του προέδρου. Ήδη έχουν σημειωθεί θάνατοι (κυρίως λόγω αδυναμίας τροφοδοσίας νοσοκομείων από τα μπλόκα) και εκατοντάδες συλλήψεις, ενώ πολλές τράπεζες στη Λα Πας έχουν κλείσει τα υποκαταστήματά τους για λόγους ασφαλείας. Σε μια προσπάθεια να ελέγξει την κατάσταση, ο πρόεδρος Πας προχώρησε σε ευρύ ανασχηματισμό της κυβέρνησής του.

Από την άλλη πλευρά, η στρατηγική Τραμπ στη Λατινική Αμερική -η υποταγή του Ροδρίγο Πας στις ΗΠΑ και στους μεγαλοκαπιταλιστές, τους ιδιοκτήτες ορυχείων, τους ιδιοκτήτες χασιέντας -μεγαλοφεουδάρχες και τους κάθε είδους επενδυτές.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εφαρμόζει μια στρατηγική πλήρους ανατροπής των αριστερών κυβερνήσεων στη Λατινική Αμερική (αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «χτίσιμο της νέας πίσω αυλής των ΗΠΑ»).

Η επέμβαση, οι απειλές και οι κυρώσεις του Τραμπ που «στράγγιξαν» ενεργειακά τη Βενεζουέλα και την Κούβα, προκάλεσαν ένα οικονομικό σοκ σε ολόκληρη την περιοχή. Η Βολιβία δέχτηκε το κύμα αυτού του σοκ, ξέμεινε από φθηνά καύσιμα, και η προσπάθεια της νέας φιλοαμερικανικής κυβέρνησης να μαζέψει τα σπασμένα με μέτρα λιτότητας οδήγησε στη σημερινή εξέγερση.

Τα υλικά που απαιτούνται για τις σημερινές τεχνολογίες αιχμής εμπεριέχονται με αφθονία στον ορυκτό πλούτο της Βολιβίας που εποφθαλμιούν οι ΗΠΑ: λίθιο, βωξίτης, αλουμίνιο, άργυρος και οσαδήποτε άλλα ορυκτά απαιτητά στις σύγχρονες τεχνολογίες. Η Βολιβία διαθέτει τεράστια κοιτάσματα μετάλλων που είναι απαραίτητα για την πράσινη μετάβαση, τα τσιπ, τα φωτοβολταϊκά και την αμυντική βιομηχανία. Αν και η Βολιβία είναι κυρίως γνωστή για τον κασσίτερο, τον ψευδάργυρο και τον άργυρο, οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για κάθε πηγή που μπορεί να τροφοδοτήσει την αεροναυπηγική και την αμυντική τους βιομηχανία χωρίς να εξαρτώνται από την Ασία.

Εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας της γεωπολιτικής σύγκρουσης. Η σφοδρότητα με την οποία η κυβέρνηση Τραμπ παρεμβαίνει πολιτικά στη Βολιβία —στηρίζοντας τυφλά τη νέα δεξιά κυβέρνηση του Ροδρίγο Πας Περέιρα— δεν γίνεται για λόγους «δημοκρατίας», αλλά για τον έλεγχο των κρίσιμων ορυκτών πόρων που τροφοδοτούν την τεχνολογική και στρατιωτική υπεροχή του 21ου αιώνα.

Το τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στο παρασκήνιο εξηγεί απόλυτα τις διαδηλώσεις:

Με την άνοδο του φιλοαμερικανού προέδρου Πας Περέιρα στα τέλη του 2025, η Βολιβία έκανε στροφή 180 μοιρών. Η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσημα ότι «ανοίγει το λίθιο και τα ορυχεία στο ξένο (αμερικανικό) κεφάλαιο» και ότι επανεξετάζει τα συμβόλαια με τη Ρωσία και την Κίνα που είχαν γίνει επί κυβερνήσεων MAS.

Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ στηρίζει την κυβέρνηση Πας πολιτικά και οικονομικά, ενώ ο σύμμαχός του, Χαβιέρ Μιλέι της Αργεντινής, έστειλε ακόμη και στρατιωτική/ανθρωπιστική βοήθεια για να στηρίξει το καθεστώς της Λα Πας.

Έχει δημιουργήσει ακόμα μια συμμαχία συντηρητικών/δεξιών κυβερνήσεων στην περιοχή, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ. Ο νέος πρόεδρος της Βολιβίας, Ροδρίγο Πας Περέιρα, θεωρείται βασικό μέλος αυτής της συμμαχίας. Στράφηκε αμέσως προς τις ΗΠΑ για οικονομική βοήθεια και υποστηρίζεται θερμά από άλλους ηγέτες της ίδιας γραμμής, όπως ο Χαβιέρ Μιλέι της Αργεντινής.

Η Ουάσιγκτον στηρίζει ανοιχτά και δυναμικά την κυβέρνηση της Βολιβίας απέναντι στους διαδηλωτές.

Ο ρόλος της γεωργίας στη Βολιβία

Η γεωργία αποτελεί περίπου το 14% του ΑΕΠ της Βολιβίας, αλλά η δομή της αντανακλά την κοινωνική και γεωγραφική ανισότητα της χώρας.

Στα Δυτικά Υψίπεδα (Highlands – Λα Πας, Ορούρο, Ποτοσί): Η γεωργία είναι κυρίως παραδοσιακή, μικρής κλίμακας και οικογενειακή (subsistence farming). Οι ιθαγενείς πληθυσμοί καλλιεργούν πατάτες, καλαμπόκι, κινόα και κριθάρι. Η παραγωγή αυτή δεν φέρνει πλούτο, αλλά είναι ζήτημα φυσικής επιβίωσης για το μεγαλύτερο μέρος του φτωχού πληθυσμού.

Το πρόβλημα: Λόγω των τρεχουσών ταραχών, των οδοφραγμάτων και της έλλειψης καυσίμων (ντίζελ), οι μικροί αγρότες δεν μπορούν να μεταφέρουν τα προϊόντα τους στις πόλεις, προκαλώντας ελλείψεις τροφίμων στην πρωτεύουσα Λα Πας και κατακόρυφη αύξηση των τιμών (ο πληθωρισμός άγγιξε το 20%).

Στα Ανατολικά Πεδινά (Lowlands – Σάντα Κρουζ): Εδώ η γεωργία είναι υπερ-μοντέρνα, μηχανοποιημένη και γιγαντιαία. Το κυρίαρχο προϊόν είναι η σόγια (και τα παράγωγά της, όπως έλαια και πίτες), ακολουθούμενη από το κρέας και τη ζάχαρη.

Η σόγια αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες εισροής ξένου συναλλάγματος (δολαρίων) για τη χώρα, ιδιαίτερα τώρα που τα έσοδα από το φυσικό αέριο έχουν καταρρεύσει.

Το γεωπολιτικό πλέγμα (Λατινική Αμερική, Κίνα, Ρωσία, ΗΠΑ)

Η γεωργία και τα ορυκτά της Βολιβίας αποτελούν το «πεδίο μάχης» των μεγάλων δυνάμεων:

Κίνα:    Είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής της βολιβιανής σόγιας και μεταλλευμάτων. Μέχρι το 2025, κινεζικές κρατικές εταιρείες είχαν υπογράψει συμβόλαια δισεκατομμυρίων για την εκμετάλλευση του λιθίου. Η Κίνα θέλει τη Βολιβία ως σταθερό τροφοδότη πρώτων υλών.

Ρωσία: Είχε εισχωρήσει στρατηγικά μέσω της κρατικής Rosatom (που έχτισε πυρηνικό ερευνητικό κέντρο στο Ελ Άλτο) και της Uranium One στο λίθιο. Για τη Μόσχα, η Βολιβία ήταν ένα γεωπολιτικό έρεισμα στην «πίσω αυλή» των ΗΠΑ.

ΗΠΑ:    Με τη στροφή της νέας κυβέρνησης Πας Περέιρα, οι ΗΠΑ προσπαθούν να εκδιώξουν την Κίνα και τη Ρωσία από τα ορυχεία λιθίου και σπάνιων γαιών. Επιθυμούν να εντάξουν τη Βολιβία στην εφοδιαστική αλυσίδα της Βόρειας Αμερικής για λόγους οικονομικού πολέμου με το Πεκίνο.

Λατινική Αμερική:      Η Βολιβία εξάγει σόγια και αγροτικά προϊόντα κυρίως στις γειτονικές χώρες της Κοινότητας των Άνδεων (Κολομβία, Ισημερινός, Περού). Πολιτικά, οι δεξιές κυβερνήσεις της περιοχής (όπως του Μιλέι στην Αργεντινή) στηρίζουν τη νέα κυβέρνηση για να κρατηθούν ανοιχτές οι αγορές, ενώ οι εναπομείνασες αριστερές κυβερνήσεις βλέπουν με καχυποψία την αμερικανική διείσδυση.

Είναι δεδομένο ότι η γεωργία ταΐζει τον λαό στα δυτικά και φέρνει δολάρια στα ανατολικά. Όμως, η μάχη για το ποιος (ΗΠΑ ή Κίνα/Ρωσία) θα ελέγχει τα ορυχεία λιθίου στο Ποτοσί και τις σπάνιες γαίες στο Σάντα Κρουζ είναι αυτή που καθορίζει τη μοίρα και τις αναταραχές στη χώρα.

Η ιστορική διαδρομή της χώρας

Ενδιαφέρον προκαλεί η συνέχεια που παρατηρείται στην ιστορική διαδρομή της χώρας ιδιαίτερα των αυτόχθονων, των φτωχών αγροτών, των γυναικών και από την οποία αντλούνται τόσο οι πιο προοδευτικοί θεσμοί αυτής της χώρας της Λατινικής Αμερικής, όσο και οι δομές των συνδικαλιστικών, πολιτειακών και στρατιωτικών της οργάνων, των φεμινιστικών συνδικαλιστικών οργανώσεων. Διάφορα επαναστατικά ιδεολογικά ρεύματα, όπως ο μαρξισμός και ο τροτσκισμός είχαν μεγάλη επιρροή στη σύγχρονη συνταγματική διαμόρφωση. Οι ηγέτες και ηγέτιδες του αγώνα των μεταλλωρύχων αλλά και οι απλοί αγωνιστές /αγωνίστριες φέρουν μέχρι σήμερα αυτό το αποτύπωμα στις πολιτικές, συνδικαλιστικές και άλλες οργανώσεις.

Επειδή θεωρούμε ότι η ιστορία της είναι εξαιρετική ως προς τους αγώνες των απλών ανθρώπων το άρθρο συνεχίζεται με ιδιαίτερο σχετικό κεφάλαιο.

Πηγές Διαδίκτυο : Lemonde/international/fr.