Τα 15 δημόσια λύκεια που θα έχουν Διεθνές Απολυτήριο (IB) από το 2026 - Ο Δούρειος Ίππος της ιδιωτικοποίηση του δημόσιου σχολείου

Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα του Απόστολου Λακασά στην Καθημερινή από τον Σεπτέμβριο του 2026 στα πρώτα 15 δημόσια σχολεία θα οργανωθεί το πρόγραμμα του Διεθνούς Απολυτηρίου – International Baccalaureate (IB). Ο αριθμός των σχολείων αυξήθηκε, καθώς ο αρχικός σχεδιασμός του υπουργείου Παιδείας ήταν για πέντε Πρότυπα Λύκεια.

Ετσι, η οργάνωση του προγράμματος, όπως παρουσιάζει σήμερα η «Κ», θα ξεκινήσει από Πρότυπα και Πειραματικά Λύκεια, καθώς και από Μουσικά και Καλλιτεχνικά Σχολεία, και τα επόμενα χρόνια ο αριθμός των σχολείων θα αυξάνεται. Ειδικότερα, εννέα Πρότυπα, τέσσερα Μουσικά, ένα Καλλιτεχνικό και ένα Πειραματικό Σχολείο, όπως παρουσιάζονται στον πίνακα, έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον για να οργανώσουν IB και, με απόφαση του υπουργείου Παιδείας, θα συμμετάσχουν σε αυτή τη φάση.

Τα 15 σχολεία βρίσκονται στην Αττική (9), στη Θεσσαλονίκη (3) και από ένα στο Ηράκλειο της Κρήτης, στην Πάτρα και στον Βόλο. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το σχολικό έτος 2027-2028 θα αυξηθεί ο αριθμός των σχολείων (π.χ. όλα Πρότυπα Λύκεια), ενώ μετά το 2028-2029 θα μπορούν να οργανώνουν IB όλα τα δημόσια Γενικά Λύκεια. Οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν το πρόγραμμα IB στη Β΄ και στη Γ΄ Λυκείου, το οποίο οργανώνεται στα αγγλικά.

Αναλυτικά η λίστα με τα 15 σχολεία

• 1ᵒ ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΕΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ "Μανόλης Ανδρόνικος"
• Πρότυπο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου
• ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ (MODEL LYCEUM OF PATRAS)
• Μουσικό Σχολείο Βόλου – Μουσικό Γυμνάσιο – Μουσικό Λύκειο
• Πρότυπο ΓΕΛ Αγίων Αναργύρων
• Πρότυπο ΓΕΛ Αναβρύτων
• Πρότυπο ΓΕΛ Βαρβακείου Σχολής
• Πρότυπο ΓΕΛ Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης
• Πρότυπο ΓΕΛ Ιωνίδειος Σχολή
• Μουσικό ΓΕΛ Παλλήνης
• Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο Γέρακα
• Πειραματικό ΓΕΛ Πανεπιστημίου Μακεδονίας
• 2ο Πρότυπο ΓΕΛ Αθήνας
• Μουσικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης με Λυκειακές Τάξεις
• Μουσικό Σχολείο Αθήνας

Διεθνές Απολυτήριο (IB): Ο Δούρειος Ίππος της ιδιωτικοποίηση του δημόσιου σχολείου - Όξυνση των κοινωνικών - εκπαιδευτικών ανισοτήτων

Το International Baccalaureate (IB), το πρόγραμμα του διεθνούς απολυτηρίου, μπαίνει στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση με απόφαση του υπουργείου Παιδείας εντείνοντας την εμπορευματοποίηση της παιδείας και  την όξυνση των κοινωνικών και εκπαιδευτικών ανισοτήτων. Το Διεθνές Απολυτήριο (IB) γίνεται πλέον το χρυσό εισιτήριο για την εισαγωγή στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, προσπερνώντας τις διαδικασίες που δεσμεύουν χιλιάδες μαθητές των δημόσιων σχολείων. Στόχος η συρρίκνωση της δημόσιας εκπαίδευσης και η ανάπτυξη της ιδιωτικής, κυρίως, τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ιδιωτικά πανεπιστήμια) κατά παράβαση του άρθρου 16 του Συντάγματος.

Σύμφωνα με τις εξαγγελίες το υπουργείο παιδείας σχεδιάζει να το εισάγει πιλοτικά σε πρότυπα λύκεια από τον Σεπτέμβριο του 2026 για τους μαθητές της Β’ λυκείου. Θα εφαρμοστεί παράλληλα με το ισχύον σύστημα του γενικού και επαγγελματικού λυκείου, κατάληξη του οποίου είναι οι πανελλαδικές εξετάσεις εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση χωρίζοντας τους υποψηφίους σε δυο κατηγορίες με βάση το κοινωνικό τους προφίλ. Η ηγεσία του υπουργείου παιδείας θα εφαρμόσει το πρόγραμμα του IB πιλοτικά σε πέντε πρότυπα λύκεια από τα 21 που λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα.

Το πρόγραμμα του διεθνούς απολυτηρίου ξεκίνησε να οργανώνεται το 1968 στην Ελβετία – η έδρα του οργανισμού του IB είναι έως σήμερα στη Γενεύη. Πρόκειται για διετές πρόγραμμα στα αγγλικά και απευθύνεται σε μαθητές της Β’ και Γ’ λυκείου που έχουν την οικονομική δυνατότητα να σπουδάσουν σε διεθνή πανεπιστήμια.

Να σημειωθεί ότι ήδη, όπως ορίζει το άρθρο 147 του φετινού νόμου 5094 για την θεσμοθέτηση μη κρατικών Α.Ε.Ι., οι κάτοχοι IB μπορούν να εγγραφούν σε μη κρατικό Α.Ε.Ι., χωρίς να έχουν δώσει πανελλαδικές εξετάσεις και να έχουν ξεπεράσει την ελάχιστη βάση εισαγωγής των ελληνικών Α.Ε.Ι. με την οποία κόβονται από αυτά περί τους 20.000 φοιτητές ετησίως. Η «μεταρρύθμιση» Κ. Πιερρακάκη δίνει στους κατόχους του αυτοδικαίως «δικαίωμα εγγραφής» στα ιδιωτικά πανεπιστήμια – δικαίωμα που φυσικά στερεί από τους χιλιάδες «κανονικούς» μαθητές. Το International Baccalaureate (IB) γίνεται το υπέρτατο κίνητρο για όσους έχουν τα χρήματα να το αγοράσουν. Η «μεταρρύθμιση» του Κ. Πιερρακάκη και της κυβέρνησης διαμορφώνουν μια εκπαίδευση δύο ταχυτήτων. Όσοι έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν και να αγοράσουν το IB, θα διαλέξουν τη λεωφόρο της επιτυχίας, χωρίς και περιορισμούς. Οι υπόλοιποι θα βαδίσουν το μετ΄ εμποδίων μονοπάτι (ταξικών φραγμών) των πανελληνίων εξετάσεων. Οι μαθητές που προέρχονται από τις ασθενέστερες κοινωνικές τάξει και στρώματα και τις απομακρυσμένες περιοχές της χώρας μαθαίνουν από μικροί ότι το σύστημα δεν τους αντιμετωπίζει με ίσους όρους. Το μήνυμα της ατομικής ευθύνης είναι σαφές: Ή έχει ο μαθητής τις οικονομικές δυνατότητες να σπουδάσει ή δεν τις έχει, οπότε δε χρειάζεται «να προχωρήσει στα γράμματα.

Ιστορία – αμαρτία του International Baccalaureate (IB)

Το IB θεσμοθετήθηκε πρώτη φορά το 1995 επί υπουργίας Γιώργου Παπανδρέου, όμως δεν εφαρμόστηκε ποτέ στα δημόσια σχολεία λόγω των αντιστάσεων της εκπαιδευτικής κοινότητας. Να θυμίσουμε ότι τον Ιούλιο του 2009 ξέσπασε το σκάνδαλο με τη διαρροή στην Ελλάδα θεμάτων του Διεθνούς Απολυτηρίου (με την εμπλοκή μαθητών μερικών από τα μεγαλύτερα ελληνικά ιδιωτικά σχολεία) προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στην αξιοπιστία του. Οι γονείς είχαν αγοράσει τα θέματα κάθε εξεταζόμενου μαθήματος για το IB έναντι 75.000 ευρώ, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής. Παρόλο που δε δημοσιεύτηκαν ονόματα κατηγορούμενων, το ίδιο ρεπορτάζ υποστήριζε ότι στο πλαίσιο διερεύνησης της υπόθεσης «εξετάστηκε ενδεχόμενη εμπλοκή επιχειρηματιών, αλλά και υψηλόβαθμων πολιτικών προσώπων», ενώ οι «πωλητές των θεμάτων» κατάφεραν να βάλουν στην τσέπη τους περί το 1,5 εκατ. ευρώ».  Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας διέταξε ΕΔΕ η οποία ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2009, όμως το πόρισμά της αρχειοθετήθηκε. Το πόρισμα διαβιβάστηκε στην Εισαγγελία Αθηνών τον Οκτώβριο του 2009, η οποία στη συνέχεια άσκησε ποινική δίωξη κατά 21 ατόμων για τη διαρροή θεμάτων στις εξετάσεις του IB την περίοδο 2008 -2009. Δύο καθηγητές και ένας ιδιώτης κατηγορούνταν για κακουργηματική παθητική δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα, ενώ 18 μαθητές και γονείς για ενεργητική δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα. Ο ΙΒΟ αφαίρεσε την άδεια από τη Σχολή Ζηρίδη. Δεκαέξι χρόνια μετά το σκάνδαλο του Διεθνούς Απολυτηρίου, ιδιωτικά σχολεία διαφημίζουν ποσοστά επιτυχίας που αγγίζουν το 100% επιτυχίας στην πρόσβαση στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Ευρώπης και της Αμερικής μέσω του Διεθνούς Απολυτηρίου, ανέφερε δημοσίευμα του 2021.

Ας μην ξεχνάμε ότι η τέως υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως είχε ευθέως παραδεχτεί στη Βουλή ότι ιδιωτικά εκπαιδευτήρια περιλαμβάνονται στους οικονομικούς χορηγούς της ΝΔ με αφορμή νομοθέτημα του 2020 για το νέο «απελευθερωμένο» πλαίσιο λειτουργίας των ιδιωτικών σχολείων».

Σε αυτή την κατεύθυνση ο υπουργός Παιδείας Κ. Πιερρακάκης και η κυβέρνηση επιλέγουν να επιβραβεύουν τους λίγους, εις βάρος των πολλών. Η δημόσια εκπαίδευση υποβαθμίζεται ποικιλοτρόπως και οι «εκλεκτοί» του IB θα περάσουν στην ανώτατη εκπαίδευση με την αίσθηση ότι δεν χρειάζεται καν να προσπαθήσουν – αρκεί να πληρώσουν. Η καθιέρωση του Διεθνούς Απολυτηρίου θα οξύνει στο έπακρο τον ανταγωνισμό και τις διακρίσεις στον κλάδο των εκπαιδευτικών, αφού ουσιαστικά προαναγγέλλει τη δημιουργία ειδικού σώματος καθηγητών το οποίο θα διδάσκει σε αυτό.

Ο «εκσυγχρονιστής» υπουργός παιδείας εφαρμόζοντας την κυβερνητική πολιτική αποδόμησης της δημόσιας εκπαίδευσης επιδιώκει την κατηγοριοποίηση σχολείων και μαθητών με καθαρά κοινωνικο-οικονομικά κριτήρια. «Ποιοτική εκπαίδευση» για λίγους, βασικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες για τους πολλούς. Αποτέλεσμα μιας τέτοιας αντίληψης είναι η γιγάντωση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Κι αυτό γιατί ως γνωστόν ο κάθε μαθητής στα ιδιωτικά σχολεία μόνο για την εγγραφή στο ΙΒ καλείται να πληρώσει από 8.000 έως 15.000 ευρώ. Με έναν πρόχειρο υπολογισμό, η κάθε τάξη φτάνει τις 20.000 ευρώ, σύνολο, δηλαδή, 40.000 ευρώ. Στα δημόσια πρότυπα δεν έχει κοινοποιήσει τιμοκατάλογο του υπουργείο παιδείας.

Είναι φανερό ότι η κυβέρνηση και το υπουργείο παιδείας – αντιμετωπίζοντας και την εκπαίδευση ως ένα ακόμη επιχειρηματικό πεδίο κι όχι ως κοινωνικό αγαθό -  επιλέγουν την εισαγωγή επιχειρηματικών πρακτικών και τη διόγκωση των ταξικών ανισοτήτων. Το Διεθνές Απολυτήριο (IB)  θα λειτουργήσει ως ένας ακόμα μηχανισμός διεύρυνσης αυτών των ανισοτήτων πλήττοντας τον δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα του δημόσιου σχολείου.

Επιπλέον, το Διεθνές Απολυτήριο (IB) ανοίγει τον δρόμο για διαφοροποιημένα προγράμματα σπουδών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, που θα οδηγούν και σε διαφοροποιημένη πρόσβαση στα πανεπιστήμια. Τα σχολεία που θα προσφέρουν το Διεθνές Απολυτήριο (IB) - αρχικά τα «πρότυπα» σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη - θα λειτουργήσουν ως μοχλός πίεσης για τη διάδοση αυτών των προγραμμάτων και σε άλλες περιοχές, δημιουργώντας ένα εκπαιδευτικό τοπίο δύο ταχυτήτων. Στην πραγματικότητα το διπλό σχολικό δίκτυο (ΓΕΛ –ΕΠΑΛ) θα γίνει τριπλό, μια και θα υπάρξουν και τα σχολεία «αριστείας» για λίγους που θα οδηγούν στο IB  και τα σχολεία για τους πολλούς, που θα συνεχίσουν να περνούν από τη δοκιμασία των πανελλαδικών. Η διαφοροποίηση των σχολείων, η κατηγοριοποίησή τους, αλλά και η υποβάθμιση των περισσότερων από αυτά, είναι κεντρικός στόχος της πολιτικής της κυβέρνησης.

Δημόσιο σχολείο για όλα τα παιδιά χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις

Η στήριξη όλων των μαθητών και η υπεράσπιση των μορφωτικών τους δικαιωμάτων συνδέεται αναπόσπαστα με την  ανάπτυξη και τον ριζοσπαστικό προσανατολισμό του  εκπαιδευτικού κινήματος. Για ένα σχολείο Δημόσιο και Δωρεάν που να χωρά όλα τα παιδιά, απορρίπτοντας Τράπεζες θεμάτων, ΕΒΕ, εξετάσεις τύπου PISA - και όλους τους εκπαιδευτικούς, ενάντια στην κατηγοριοποίηση σχολείων, μαθητών, εκπαιδευτικών. Για ένα σχολείο, όπου πρωταρχική σημασία έχει ο πνευματικός εξοπλισμός των μαθητών, η καλλιέργεια «ελεύθερων και δημοκρατικών πολιτών», έτσι ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν κριτικά την κοινωνία με την ενεργή συμμετοχή τους και παρέμβαση σ' όλα τα επίπεδα της κοινωνικής δραστηριότητας. Άλλωστε, ένα απελευθερωτικό και κοινωνικά δίκαιο εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί να γεννηθεί από ένα ευρύτερο κοινωνικό κίνημα ανατροπής των σημερινών κοινωνικών δομών, στην κατεύθυνση της κατάργησης των κοινωνικών ανισοτήτων και της οικοδόμησης μιας κοινωνίας που να οδηγεί στην απελευθέρωση του ανθρώπου.

Γιώργος Κ. Καββαδίας