Σε όλη αυτή τη συζήτηση  που αναπτύσσεται για τις επιδόσεις των υποψηφίων στις πανελλαδικές και την κίνηση των βάσεων εισαγωγής θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ορισμένες βασικές παρατηρήσεις:

1. Η θέσπιση της ΕΒΕ από το 2021 είναι ένα επιπλέον μεγάλο εμπόδιο για τους υποψηφίους, κυρίως των ασθενέστερων τάξεων και στρωμάτων και των απομακρυσμένων περιοχών της χώρας. Υπολογίζεται ότι περίπου 10.000 αποκλείονται κάθε χρόνο λόγω της ΕΒΕ που λειτουργεί σαν ταξική λαιμητόμος. 

2.  Τα ίδια τα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας είναι αποκαλυπτικά. Το 2025 αποκλείστηκαν περίπου 33.700 υποψήφιοι από την τριτοβάθμια εκπαίδευση, σχεδόν ένας στους τρεις. Το 2024 οι αποκλεισμένοι πλησίασαν τις 40.000 υποψήφιοι όλων των κατηγοριών από τον μηχανισμό των πανελλαδικών εξετάσεων που λειτουργεί ως ταξικός κόφτης για τα παιδιά των λαϊκών, κυρίως, τάξεων και στρωμάτων και των απομακρυσμένων περιοχών της χώρας. Δεκάδες είναι και φέτος τα τμήματα που έχουν μεγάλο ποσοστό κενών θέσεων.

3. Με θέματα σωστά ή λανθασμένα, σύμφωνα ή όχι με τους στόχους, θεωρητικά ή πρακτικά, έξυπνα ή ηλίθια, πονηρά ή παπαγαλίστικα, ο πραγματικός στόχος των εξετάσεων που είναι να επιλεγούν κάποιοι με τρόπο που να φαντάζει αντικειμενικός, επιτυγχάνεται.

4. Η «μάχη» των υποψηφίων στις Γενικές Εξετάσεις είναι «μάχη» που γίνεται με κοινωνικούς όρους, και ότι η όποια ελαστικότητα του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος σε καμιά περίπτωση δε μπόρεσε να αναιρέσει το γεγονός ότι οι γόνοι ευνοημένων -οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά- οικογενειών είχαν και έχουν απείρως μεγαλύτερες δυνατότητες πρόσβασης στα Α.Ε.Ι. και ιδιαίτερα στις προνομιούχες σχολές τους.

Παραθέτουμε σχετικό δημοσίευμα του alfavita.gr με εκτιμέσεις για την κίνηση των βάσεων εισαγωγής:

Η πρώτη ολοκληρωμένη εικόνα για τις επιδόσεις των υποψηφίων - Tα πρώτα στοιχεία που φτάνουν από τα βαθμολογικά κέντρα επιτρέπουν μια πιο ασφαλή αποτίμηση

Ηβαθμολόγηση των γραπτών των Πανελλαδικών Εξετάσεων 2026 βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία και τα πρώτα στοιχεία που φτάνουν από τα βαθμολογικά κέντρα επιτρέπουν μια πιο ασφαλή αποτίμηση της φετινής χρονιάς. Αν και οι οριστικές απαντήσεις θα δοθούν μόνο όταν ανακοινωθούν οι βαθμολογίες και τα αναλυτικά στατιστικά στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας, οι μέχρι στιγμής ενδείξεις συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: οι βάσεις εισαγωγής αναμένεται να κινηθούν πτωτικά στα περισσότερα επιστημονικά πεδία, με μεγαλύτερη ένταση στις σχολές υψηλής ζήτησης.

Η φετινή χρονιά δεν χαρακτηρίζεται από κάποιο εξαιρετικά δύσκολο μάθημα που να οδηγεί σε γενικευμένη κατάρρευση των επιδόσεων. Αντίθετα, πρόκειται για μια χρονιά κατά την οποία αρκετά μαθήματα αυξημένης βαρύτητας λειτούργησαν σωρευτικά περιορίζοντας τον αριθμό των πολύ υψηλών βαθμολογιών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η δεξαμενή των αριστούχων που καθορίζει τις βάσεις των λεγόμενων «ρετιρέ» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η Νεοελληνική Γλώσσα δεν αλλάζει τις ισορροπίες

Το πρώτο μάθημα που ολοκλήρωσε τη βαθμολόγησή του ήταν η Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι οι επιδόσεις κινούνται περίπου στα περσινά επίπεδα, ίσως και ελαφρώς καλύτερα σε ορισμένες βαθμολογικές ζώνες.

Ωστόσο, οι βαθμολογίες πάνω από το 19 παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το μάθημα συνεχίζει να λειτουργεί ως φίλτρο για τις απόλυτα υψηλές επιδόσεις.

Το 1ο Πεδίο: Αρχαία και Ιστορία πιέζουν τις Νομικές

Στο 1ο Επιστημονικό Πεδίο η εικόνα είναι σαφώς πτωτική.

Τα Αρχαία Ελληνικά αποδείχθηκαν δυσκολότερα από τα αντίστοιχα περσινά θέματα, ιδιαίτερα στο διδαγμένο κείμενο, όπου οι υποψήφιοι χρειάζονταν ουσιαστική κατανόηση και όχι απλή αναπαραγωγή σχολικών σχολίων. Παράλληλα, η Ιστορία απαίτησε εκτεταμένη γνώση της ύλης και υψηλό επίπεδο απομνημόνευσης.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι Νομικές Σχολές Αθήνας, Θεσσαλονίκης και Κομοτηνής εμφανίζουν πλέον σοβαρές πιθανότητες να κινηθούν χαμηλότερα από πέρυσι. Η πτώση δεν αναμένεται θεαματική, αλλά φαίνεται ότι θα είναι αισθητή.

Τα Λατινικά λειτούργησαν ως αντιστάθμισμα, καθώς οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί εκτιμούν ότι οι επιδόσεις ήταν καλές. Ωστόσο δεν αρκούν για να ανατρέψουν τη συνολική εικόνα.

Το 2ο Πεδίο: Τα Μαθηματικά μειώνουν τους αριστούχους

Στο 2ο Επιστημονικό Πεδίο οι πρώτες εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι οι υψηλόβαθμες Πολυτεχνικές Σχολές θα παρουσιάσουν πτωτική τάση.

Τα Μαθηματικά ήταν διαβαθμισμένης δυσκολίας και απαιτούσαν συνδυαστική γνώση ολόκληρης της λυκειακής ύλης. Πολλοί υποψήφιοι κατάφεραν να κινηθούν σε αξιοπρεπή επίπεδα, όμως ο αριθμός όσων έφτασαν στις πραγματικά υψηλές βαθμολογίες φαίνεται μειωμένος.

Η Χημεία επίσης περιείχε λεπτομέρειες που αύξησαν τον βαθμό δυσκολίας και περιόρισαν τις άριστες επιδόσεις.

Έτσι, οι σχολές Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, Μηχανολόγων, Πολιτικών Μηχανικών και γενικότερα τα ισχυρά πολυτεχνικά τμήματα εμφανίζουν τάσεις αποκλιμάκωσης. Αντίθετα, στις μεσαίες σχολές του πεδίου οι μεταβολές αναμένεται να είναι πολύ μικρότερες.

Το 3ο Πεδίο: Η Βιολογία αλλάζει τα δεδομένα στις Ιατρικές

Εάν υπάρχει ένα μάθημα που φαίνεται να επηρεάζει περισσότερο από κάθε άλλο τις φετινές βάσεις, αυτό είναι η Βιολογία.

Οι πληροφορίες από βαθμολογικά κέντρα και εκπαιδευτικούς συγκλίνουν ότι οι επιδόσεις θα είναι χαμηλότερες από τις περσινές, κυρίως λόγω των απαιτητικών θεμάτων συνδυαστικής σκέψης και ιδιαίτερα του τρίτου και τέταρτου θέματος.

Η Χημεία επίσης δυσκόλεψε αρκετούς υποψηφίους.

Η συνέπεια είναι ότι οι Ιατρικές Σχολές, οι Οδοντιατρικές και τα υπόλοιπα τμήματα του χώρου της Υγείας φαίνεται να οδηγούνται σε ήπια πτώση. Παρότι θα εξακολουθήσουν να αποτελούν τις πιο απαιτητικές σχολές της χώρας, ο αριθμός των υποψηφίων που θα διεκδικήσουν μόρια πάνω από το 19 αναμένεται μικρότερος.

Το 4ο Πεδίο: Υποχώρηση στις υψηλόβαθμες οικονομικές σχολές

Στο 4ο Επιστημονικό Πεδίο οι εκτιμήσεις δείχνουν επίσης πτωτική τάση, κυρίως στις υψηλόβαθμες οικονομικές και διοικητικές σχολές.

Τα Μαθηματικά αλλά και η Πληροφορική φαίνεται ότι περιόρισαν τις πολύ υψηλές επιδόσεις, χωρίς όμως να δημιουργήσουν εικόνα γενικευμένης δυσκολίας.

Αυτό σημαίνει ότι τα τμήματα Οικονομικών Επιστημών, Χρηματοοικονομικής, Διοίκησης Επιχειρήσεων και τα κορυφαία τμήματα Πληροφορικής πιθανότατα θα εμφανίσουν μικρή αποκλιμάκωση, ενώ οι μεσαίες σχολές ενδέχεται να παρουσιάσουν ακόμη και τοπικές αυξήσεις.

Οι τρεις παράγοντες που θα κρίνουν τελικά τις βάσεις

Παρά τις πρώτες εκτιμήσεις, οι βάσεις δεν καθορίζονται μόνο από τη δυσκολία των θεμάτων.

Τρεις παράγοντες θα παίξουν καθοριστικό ρόλο:

Ιδιαίτερα φέτος, ο παράγοντας της εντοπιότητας φαίνεται να αποκτά μεγαλύτερη σημασία από ποτέ. Το υψηλό κόστος ενοικίων και διαβίωσης οδηγεί πολλούς υποψηφίους να προτιμούν τμήματα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ακόμη και αν υπάρχουν αντίστοιχες σχολές στην περιφέρεια.

Το τελικό συμπέρασμα

Αν θα μπορούσε να περιγραφεί με μία φράση η φετινή εικόνα των Πανελλαδικών, αυτή θα ήταν: «λιγότεροι αριστούχοι, μικρότερες βάσεις».

Οι μέχρι τώρα πληροφορίες δείχνουν ότι Αρχαία, Ιστορία, Μαθηματικά, Βιολογία και σε μικρότερο βαθμό Χημεία και Πληροφορική περιόρισαν τον αριθμό των πολύ υψηλών επιδόσεων. Αυτό δημιουργεί προϋποθέσεις πτώσης στις Νομικές, στις Πολυτεχνικές, στις Ιατρικές και στις υψηλόβαθμες οικονομικές σχολές.

Ωστόσο, δεν φαίνεται να βρισκόμαστε μπροστά σε μια χρονιά μεγάλων ανατροπών. Οι περισσότερες μεταβολές αναμένεται να κινηθούν σε λογικά επίπεδα, με τη μεγάλη μάχη να δίνεται τελικά στο μηχανογραφικό δελτίο. Όπως συμβαίνει σχεδόν κάθε χρόνο, οι βάσεις δεν θα κριθούν μόνο από τους βαθμούς, αλλά και από τις επιλογές των ίδιων των υποψηφίων.