ΠΗΓΗ: alfavita.gr

Η εμπειρία των κλειστών σχολείων κατά την πανδημία COVID-19 αποκάλυψε το πόσο κρίσιμος είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης όχι μόνο στη μετάδοση της γνώσης, αλλά και στη στήριξη της ψυχικής υγείας, της κοινωνικοποίησης και της ισότητας. Το καθολικό λοκντάουν ίσως δεν ήταν η καλύτερη επιλογή.

Πέντε χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας COVID-19, ο απολογισμός των συνεπειών της στην εκπαίδευση παραμένει αντικείμενο συζήτησης και έρευνας. Το μακροχρόνιο κλείσιμο των σχολείων, που εφαρμόστηκε σε πολλές χώρες –και ιδιαίτερα στην Ελλάδα– ως μέτρο αναχαίτισης της εξάπλωσης του κορονοϊού, φαίνεται πως άφησε ένα βαθύ και σύνθετο αποτύπωμα στους μαθητές. Σήμερα, όλο και περισσότερες φωνές εντός και εκτός Ελλάδας αναρωτιούνται: Ήταν πράγματι αναγκαίο το γενικευμένο κλείσιμο σχολικών μονάδων;

Τα σχολεία στην Ελλάδα έκλεισαν για πρώτη φορά λόγω της πανδημίας COVID-19 στις 10 Μαρτίου 2020, στο πλαίσιο των μέτρων περιορισμού της διασποράς του ιού. Ακολουθεί συνοπτικό χρονολόγιο των βασικών φάσεων αναστολής λειτουργίας: 

Πρώτο Κλείσιμο (Άνοιξη 2020)

• 10 Μαρτίου 2020: Κλείνουν όλες οι σχολικές μονάδες (Νηπιαγωγεία, Δημοτικά, Γυμνάσια, Λύκεια, Πανεπιστήμια).

• 11 Μαΐου 2020: Επαναλειτουργία της Γ' Λυκείου.

• 18 Μαΐου 2020: Επιστροφή και των υπόλοιπων τάξεων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

• 1 Ιουνίου 2020: Ανοίγουν τα Δημοτικά, Νηπιαγωγεία και Βρεφονηπιακοί σταθμοί.

Δεύτερο Κλείσιμο (Χειμώνας 2020 - Άνοιξη 2021)

• 7 Νοεμβρίου 2020: Νέα καθολική αναστολή λειτουργίας όλων των σχολικών μονάδων λόγω του δεύτερου κύματος.

• Φεβρουάριος 2021: Προσωρινό άνοιγμα, αλλά ακολουθούν νέες αναστολές.

• 12 Απριλίου 2021: Επαναλειτουργία των Λυκείων.

• Μάιος 2021: Ανοίγουν σταδιακά τα Γυμνάσια και Δημοτικά, με τη χρήση self-tests και προστατευτικών μέτρων.

Η Ελλάδα κατατάχθηκε ανάμεσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη διάρκεια κλειστών σχολείων στην Ευρώπη, ειδικά κατά το δεύτερο κύμα της πανδημίας.

Μαθησιακά Κενά και Γνωστικές Επιπτώσεις

Σύμφωνα με έρευνα που παρουσιάστηκε στους New York Times, μαθητές Δημοτικού στις ΗΠΑ παρουσίασαν μαθησιακό κενό τουλάχιστον έξι μηνών, το οποίο ενδέχεται να μην καλυφθεί ποτέ. Τα αποτελέσματα των μαθητών σε κρίσιμες δεξιότητες όπως η ανάγνωση και τα μαθηματικά επιδεινώθηκαν αισθητά, με τις επιδόσεις να ανακάμπτουν ελαφρώς μόνο μετά το 2022 – χωρίς να έχουν φτάσει ακόμη τα προ της πανδημίας επίπεδα.

Σε αυτή την περίοδο, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτέλεσε τη μοναδική διέξοδο συνέχισης της μαθησιακής διαδικασίας, δημιουργώντας όμως πολλαπλές στρεβλώσεις.

Συναισθηματικές και Κοινωνικές Συνέπειες στους Μαθητές

Μελέτη του ΚΕΜΕΤΕ της ΟΛΜΕ (2021) κατέγραψε ενδεικτικά:

Το 90,8% των εκπαιδευτικών συμφώνησε ότι η τηλεκπαίδευση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δια ζώσης διδασκαλία, ενώ το 91,6% δήλωσε ότι η τηλεκπαίδευση οξύνει τις εκπαιδευτικές ανισότητες.

Η Άνοδος των Ανισοτήτων

Ο αποκλεισμός μαθητών από την εκπαιδευτική διαδικασία λόγω έλλειψης εξοπλισμού ή συνθηκών στο σπίτι επιβεβαιώνει τη διαπίστωση ότι η τηλεκπαίδευση ενίσχυσε τον κοινωνικό διαχωρισμό. Οι ευάλωτες ομάδες επλήγησαν δυσανάλογα, όπως επιβεβαιώνει και σχετική μελέτη του ECDC και του φινλανδικού Ινστιτούτου Υγείας και Πρόνοιας (THL).

Η Φινλανδία χαρακτηρίζει το καθολικό κλείσιμο σχολείων ως «αναποτελεσματικό» μέτρο, με περιορισμένη επίδραση στη μείωση της διασποράς του ιού. Σύμφωνα με τη μελέτη του ECDC (Οκτώβριος 2024), το μέτρο δεν προστάτευσε ουσιαστικά μαθητές ή κοινότητες, ακόμη και στην περίοδο της επικίνδυνης παραλλαγής Alpha.

Ανάλογες φωνές ακούστηκαν και στην Ελλάδα. Ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ, καθηγητής Χρήστος Χατζηχριστοδούλου, παραδέχθηκε στο 24ο Πανελλήνιο Συνέδριο Λοιμώξεων ότι τα Δημοτικά σχολεία πιθανόν δεν έπρεπε να είχαν κλείσει, αφού η διάδοση προερχόταν κυρίως από τις ηλικίες 19-30 ετών.